استان خوزستان یکی از مهمترین استانهای کشور به حساب میآید. به جز منابع طبیعی و کشاورزی، تاریخ این استان نیز به اهمیت آن اضافه میکند. زیرا از زمانی دور خوزستان پایگاه تمدن محسوب میشود. به همین دلیل هنر در این منطقه از قدمتی دیرینه دارد. مرکز این استان نیز، شهر دیدنی اهواز است. وجود پلهای مختلف، رود کارون و بناهای دیرینه به آنجا جنبهی گردشگری بخشیده است. برای مردم ما، خرید سوغات در هرسفری سنتی مهم است. با توجه به تاریخ هنر در این شهر، صنایع دستی اهواز یکی از بهترین گزینهها برای خرید سوغاتی به حساب میآید. در این مطلب از اتاقک به معرفی این دسته سوغات اهواز پرداختیم. اگر قصد خریدی با آگاهی را دارید، پس با ما بمانید.
آشنایی اجمالی با اهواز
قبل از شروع معرفی انواع صنایع دستی و سوغاتی اهواز، بیایید قدری نیز با این منطقه آشنا شویم. شهر اهواز مرکز استان خوزستان است و در قسمت میانی این استان قرار دارد. مساحت این شهر ۱۸۶ کیلومتر مربع است و درون آن بیش از ۱٬۱۸۴٬۰۰۰ نفر زندگی میکنند. این میزان جمعیت اهواز را به هشتمین شهر دارای جمعیت کشور تبدیل کرده است.
وجود صنایعی چون فولاد و شرکتهای ملی حفاری و مناطق نفتخیز جنوب، به این منطقه اهمیتی دوچندان دادهاند. همچنین جاذبههایی چون رود کارون، پلهای دیدنی این شهر، سرای عجم، منزل نفیسی و… گردشگران را به آنجا جذب میکند. این مهمترین نکات دربارهی اهواز بود.
فهرست صنایع دستی اهواز
ما ایرانیان عادت داریم از هرسفری یادگاری برای عزیزانمان همراه بیاوریم. انتخاب سوغاتی که در شأن این افراد باشد، نیاز به دقت دارد. صنایع دستی به دلیل ماندگاری بالا و جلوهی زیبا میتواند خیال هرکسی را راحت کند. از طرف دیگر این اشیاء میتوانند به منزل ما نیز جلوهای خاص بدهند. نگاه مجدد به آنها نیز خاطرات خوش سفر را تازه میکند. پس با این مقدمه به سراغ آشنایی بیشتر با این سوغات اهواز برویم.
گلیمبافی
یکی از هنرهایی که در نقاط مختلف ایران رواج دارد، گلیمبافی است. مردم هر منطقهای با استفاده از مواد اولیه در دسترس زیراندازهایی میبافتند که در کنار زیبایی، بسیار کاربردی بودند. در بین صنایع دستی اهواز نیز نام این محصول به چشم میخورد. همچنین از ویژگیهای گلیم بدون پرز بودن آن است.
هرناحیهای طرح و رنگ خاصی را استفاده میکند و آن حکم امضای کار را دارد. معمولا گلیم را عشایر غیور این خطه میبافند. آنها نیز در بافت آن از رنگهای سفید، سرمهای، آبی، سبز، صورتی، قرمز و نارنجی استفاده میکنند. در طراحی این زیراندازها نیز از نقوش هندسی و انتزاعی استفاده میشود. با خرید گلیم در سفرِ اهواز، میتوانید زیبایی خاصی به اتاق پذیرایی خانهی خود ببخشید.
عبابافی
در پوشش سنتی مردان اهواز، عبا نقش بسیار مهمی دارد. این لباس به افراد وقار و بزرگی میدهد. باید گفت قدمت ساخت این سوغات اهواز به بیش از پنج قرن میرسد. به جز اهواز دزفول، سوسنگرد، بهبهان و شوش نیز از پایگاههای این صنایع دستی هستند. باتوجه به هوای گرم اهواز نیز عبای تابستانی از نخهای نازکتری بافته میشود. در نتیجه گردش هوا راحتتر انجام میگیرد و شخص اذیت نمیگردد. در زمستان که قدری هوا سردتر میشود، مردان عبای زمستانی با تاروپودی ضخیمتر استفاده میکنند. در رنگآمیزی این صنایع دستی اهواز رنگهای مشکی، قهوهای خرمایی، خاکستری و شیری به کار میرود.
بوریابافی
این نوع سوغاتی اهواز را احتمالا میتوانید در خانههای بومگردی یا رستورانهای محلی ببینید. اگر قدری به زیر پای خودتان دقت کنید، زیراندازی حصیری را مشاهده خواهید کرد. در ساخت بوریا از نیهای موجود در مردابها استفاده میشود. این نیها با زحمت دست مردان غیور این خطه به زیراندازی محکم و بادوام تبدیل میشود. به همین دلیل برخی مردم برای پوشاندن سقف نیز از آن استفاده میکنند. استفاده از بوریا بیشتر در بین مردم محلی رواج دارد. پس با استفاده از آن در حیاط منزل، میتوانید خیلی خاص باشید.
خراطی
اگر به برخی از آثار چوبی دقت کنید، طرحهایی را روی بافت چوب میبینید. این طرحها کار دست استادان خراط است. هنگام گردش در فروشگاههای آنجا، میتوانید این سوغاتی اهواز را پیدا کنید. خراطان اهوازی با استفاده از چوب توسکا یا سپیدار انواع ظروف، گلدان و حتی تابلو را میسازند. با خرید این محصولات نیز رونقی دوباره به چیدمان منزل خواهید داد.
قلمزنی
از دیگر صنایع دستی اهواز که بسیار زیبا است، قلمزنی است. البته باید گفت هنرمندان این شهر در رقابت با سایر شهرها نیز هستند. زیرا مناطق دیگری نیز این هنر را ارائه میکنند. قلمزنی مهارتی بسیار ظریف و پیچیده است. به همین دلیل هم نتیجه کار ظروفی بسیار زیبا و منحصربهفرد خواهد بود. با خرید این محصولات علاوهبر تهیه ارمغانی گرانبها، از این زحمتکشان حمایت خواهید کرد.
کپوبافی
اگر برای خرید سوغاتی اهواز به دنبال یک محصول جذاب و در عین حال مقرونبه صرفه هستید، پس به سراغ کپوبافی بروید. کپو در لغت به معنا سر است و به خاطر حالت کروی این ظروف، به آن چنین اسمی دادند.
مواداولیهای که در این صنعت به کار میرود گیاه کرتک است. این گیاه به صورت خودرو در مناطق باتلاقی رشد میکند. از آنجایی هم که آفت روی کرتک تأثیری ندارد، این ظروف بسیار بادواماند. معمولا نیز بانوان هنرمند این شهر اقدام مشغول کپوبافی هستند. ایشان نیز ذوق خودشان را با تزیین محصول به وسیلهی کاموای رنگی نشان میدهند. در نتیجه زیبایی این ظروف بسیار بیشتر میگردد.
حصیربافی
حصیربافی هنری سنتی و ارزشمند است که میراث فرهنگ ایرانی در مناطق جنوبی به شمار میرود. رشتههای گیاهی با ظرافت بافته میشوند و محصولاتی مثل سبد، زیرانداز و ظروف مختلف شکل میگیرند که کاربرد زیادی در زندگی روزمره دارند. این هنر تنوع زیادی دارد؛ از ترکهبافی و چمبافی گرفته تا مرواربافی و سبدبافی که هرکدام شکل و اندازه خاص خود را دارند. برای علاقهمندان به سبک زندگی سبز و ارگانیک، داشتن این محصولات در خانه یا محل کار هم زیبایی ایجاد میکند و هم حس نزدیکی به سنتهای اصیل ایرانی را منتقل میکند.
دشداشه
دشداشه یکی از سوغاتیهای خاص اهواز است که میتواند تجربهای متفاوت از فرهنگ این شهر را با خودتان ببرد. این لباس سنتی مردانه در خوزستان معمولاً بلند و سفید است و علاوه بر زیبایی، خنکی مناسبی در گرمای شدید جنوب ایجاد میکند. دشداشه نشاندهنده سبک زندگی و فرهنگ محلی اهوازیها است و بیشتر توسط مردان مسن و سنتی پوشیده میشود.
اگر قصد دارید یک لباس محلی برای یادگاری از اهواز تهیه کنید، دشداشه انتخاب خوبی است. برای بانوان نیز لباسهای محلی جنوب با رنگهای شاد و طرحهای جذاب وجود دارد که میتواند یادگاری دلنشین و متفاوتی باشد و روح فرهنگ و هنر منطقه را منتقل کند.
احرامی بافی
احرامی یکی از صنایعدستی اصیل اهواز است که میتواند سوغاتی خاص و ارزشمند برای یادگاری از سفر باشد. این پارچه با ترکیب تار پنبهای و پود پشمی بافته میشود و تنوع رنگ بالایی دارد؛ از سرمهای، زرد و سبز گرفته تا سفید، نارنجی و قرمز، هر کدام زیبایی و جلوه خاص خود را دارند.
خوزستان، بهویژه اهواز، یکی از مراکز مهم تولید انواع پارچه در کشور است و احرامی بافی بخشی از این هنر رنگارنگ محسوب میشود. از بهبهان تا شوشتر میتوان نمونههای مختلف احرامی را دید که با ترکیب پنبه و پشم و گاهی رنگهای متنوع تولید شدهاند. این محصولات نه تنها جلوهای زیبا به خانه و محیط زندگی میبخشند، بلکه به دلیل جنس طبیعیشان آرامشبخش و حتی خواص درمانی نیز دارند. در بازار اهواز میتوان احرامی را در ابعاد و قیمتهای متنوع پیدا کرد و بهعنوان سوغات ارزشمند اهواز تهیه نمود.
میناکاری روی طلا
میناکاری روی طلا یکی دیگر از هنرهای ویژه اهواز است که آثار آن بسیار نفیس و ارزشمند محسوب میشوند. در این هنر، ابتدا روی صفحات طلا طرح دلخواه ایجاد میشود و سپس پودر مینا روی آن قرار میگیرد و با حرارت تبدیل به لعاب میشود. طلا تنها فلزی است که در این فرآیند اکسید نمیشود، بنابراین امکان ایجاد جزئیات دقیق و ظریف روی آن وجود دارد. در اهواز، پیروان حضرت یحیی (ع) استاد این رشته هستند و طرحهایشان الهامگرفته از فرهنگ بومی و سنتهای بینالنهرین است؛ طرحهایی مثل نخل، قایق و کاروان شتر از جمله نمونههای رایج به شمار میروند. آثار میناکاری اهواز نه تنها ارزش هنری بالایی دارند، بلکه بهعنوان سوغاتی نفیس و متفاوت برای علاقهمندان به هنر اصیل ایرانی شناخته میشوند.
سوغات خوراکی اهواز، بیش از یک یادگاری ساده از سفر است؛ هر خوراکی طعم فرهنگ، طبیعت و زندگی جنوب را با خود به خانه میآورد. از شیرینیهای سنتی گرفته تا محصولات مغذی و تازه محلی، اهواز هر لقمهاش را با عطر و طعم خاص خودش همراه کرده است تا تجربهای فراموشنشدنی از سفر برایتان بسازد.
سوغات خوراکی اهواز
سفر به اهواز فرصتی است برای تهیه سوغاتی اصیل و متفاوت؛ محصولات حصیری یکی از بهترین گزینهها هستند. خوزستان با نخلستانهای گسترده و سابقه طولانی در تولید حصیر، مکانی ایدهآل برای خرید این صنایعدستی محسوب میشود. در بازارهای اهواز میتوان انواع محصولات حصیری را دید که هنر و کاربرد روزمره را همزمان دارند.
خرما
وقتی به اهواز سفر میکنید، خیلی زود متوجه میشوید خرما در این شهر فقط یک خوراکی ساده نیست، بلکه بخشی از زندگی روزمره مردم جنوب است. نخلستانهای گسترده اطراف شهر باعث شدهاند تنوع خرما در این منطقه چشمگیر باشد و هنگام خرید سوغات با انتخابهای زیادی روبهرو شوید. شاید تا امروز فقط خرمای بستهبندی فروشگاهی را دیده باشید، اما اینجا با مدلهایی آشنا میشوید که هرکدام رنگ، بافت و میزان شیرینی متفاوتی دارند؛ از خرماهای نرم و آبدار گرفته تا نمونههای نیمهخشک و ماندگار که برای نگهداری طولانیتر مناسبتر هستند.
در میان این تنوع، بعضی خرماها بسیار شیرین و انرژیزا هستند و برای افرادی که فعالیت بدنی بالایی دارند گزینه خوبی محسوب میشوند، برخی دیگر بافتی لطیف و طعمی ملایمتر دارند و بعضی هم نیمهخشک با عطر خاص و فیبر بالاتر هستند که انتخاب سالمتری به حساب میآیند. مدلهایی با بافت ترد و رنگ زرد روشن هم پیدا میکنید که طعمی متفاوت و ماندگاری بالا دارند. همین گوناگونی باعث میشود دست شما برای انتخاب باز باشد و بتوانید بر اساس سلیقه یا نیازتان خرید کنید. وقتی با چند جعبه خرمای متنوع از اهواز برمیگردید، در واقع طعم آفتاب جنوب و حالوهوای نخلستانها را با خودتان همراه میکنید.
قهوه و قند خرما
اگر دنبال یک جایگزین سالمتر برای شکر هستید، قند خرما انتخاب هوشمندانهای میشود. این محصول از خرما تهیه میشود و چون منبع آن طبیعی است، نسبت به قندهای تصفیهشده گزینه ملایمتری برای بدن محسوب میشود. خیلیها آن را داخل چای یا دمنوش استفاده میکنند و بهجای قند معمولی سراغش میروند. برای افرادی که باید مصرف قندشان را مدیریت کنند، مثل بیماران دیابتی، میتواند انتخاب مناسبتری باشد. اگر از اهواز سوغات میخرید و دوست دارید هم خوشطعم باشد و هم کاربردی، قند خرما گزینهای است که هم سالمتر است و هم متفاوت.
در کنار آن، قهوه خرما هم از آن سوغاتیهایی است که احتمالاً کنجکاویتان را برمیانگیزد. این نوشیدنی از آسیابکردن هسته خرما تهیه میشود و برخلاف اسمش، کافئین ندارد؛ اما عطر و رنگی شبیه قهوه دارد و میتوانید آن را مثل یک نوشیدنی گرم دلچسب میل کنید. وجود مواد معدنی و ترکیبات مغذی در آن باعث میشود برای دستگاه گوارش مفید باشد و به بهبود هضم کمک کند. بعضیها آن را برای آرامش اعصاب یا حتی در برنامه کاهش وزنشان استفاده میکنند. اگر به جنوب میروید و میخواهید سوغاتی متفاوت و خاص تهیه کنید، قهوه خرما انتخابی است که هم جدید است و هم سالم.
شیره خرما
اگر از خرما بهعنوان سوغات اهواز یاد میشود، طبیعی است که فرآوردههایش هم جایگاه ویژهای داشته باشند؛ یکی از خوشمزهترین آنها شیره خرما است. این شیره غلیظ و خوشرنگ را از خرمای تازه تهیه میکنند و نتیجهاش خوراکیای میشود که هم طعم دلنشینی دارد و هم ارزش غذایی بالایی. وقتی آن را سر سفره صبحانه میگذارید و میل میکنید، احساس میکنید انرژیتان برای ساعتها تأمین میشود و روز را پرقدرتتر شروع میکنید.
شیره خرما سرشار از آهن، اسیدفولیک، ویتامینها و مواد مغذی مختلف است و میتواند به تقویت بدن کمک کند. گفته میشود در کاهش کلسترول مؤثر است، به استحکام استخوانها کمک میکند و برای افرادی که با کمخونی روبهرو هستند انتخاب مناسبی محسوب میشود. برای کودکان در حال رشد و سالمندان هم خوراکی مقویای به حساب میآید. اگر آن را در کنار ارده مصرف کنید، یک وعده کامل و انرژیزا خواهید داشت که هم سیرکننده است و هم سالم. به همین دلیل شیره خرما یکی از سوغاتیهای پرطرفدار اهواز به شمار میرود که هم خوشطعم است و هم پرخاصیت.
کلیچه اهوازیها
اگر فکر میکنید خرما فقط به شکل ساده یا شیره و قند سوغات میشود، کلیچه اهوازی نظرتان را عوض میکند. این شیرینی سنتی در واقع همان کلوچه خرمایی است که در گویش محلی به آن «کلیچه» میگویند. ظاهرش ساده است، اما وقتی یک گاز میزنید، ترکیب عطر خرما با ادویه ملایمی مثل زیره شما را غافلگیر میکند. پایه آن خمیری است که با آرد و روغن آماده میشود، داخلش را با خرمای لهشده پر میکنند، رویش کمی کنجد میریزند و بعد در تنور یا فر میپزند تا طلایی و خوشعطر شود. شاید امروز کمتر از گذشته در همه قنادیها پیدایش کنید، اما هنوز هم در بعضی کلوچهفروشیهای اهواز میتوانید سراغش را بگیرید. کلیچه بافتی نسبتاً خشکتر از کلوچههای شمالی دارد، اما همین موضوع باعث میشود ماندگاری بیشتری داشته باشد و برای سوغات گزینه مناسبی شود. چون در تهیه آن از خرما استفاده میشود، شیرینیاش طبیعی و مقوی است و میتواند یک میانوعده انرژیبخش باشد. اگر به اهواز سفر میکنید و دوست دارید طعم اصیل جنوب را با خودتان ببرید، کلیچه انتخابی است که هم سنتی است و هم متفاوت.
حلوا شکری اهواز
اگر دنبال یک سوغات مقوی و خوشمزه از اهواز هستید که ربطی به خرما نداشته باشد، حلوا شکری انتخاب بسیار خوبی است. این شیرینی سنتی از کنجد آسیابشده، شکر، هل، چوبک و مغزهایی مثل گردو و پسته تهیه میشود و پس از آماده شدن، بافتی خمیری و نرم پیدا میکند که هر لقمهاش پر از انرژی است. حلوا شکری اهواز علاوه بر طعم بینظیر، کیفیت بالایی دارد و مغزهای فراوانی در آن به کار میرود. میتوانید آن را بهعنوان یک وعده صبحانه یا میانوعده مقوی مصرف کنید و از طعم دلچسبش لذت ببرید. همین ویژگیها باعث شده حلوا شکری یکی از سوغاتیهای محبوب و شناختهشده اهواز باشد.
رنگینک
اگر به دنبال یک شیرینی مقوی و خوشمزه از اهواز هستید که هم سنتی باشد و هم انرژی زیادی داشته باشد، رنگینک گزینهای عالی است. این دسر خوشطعم در واقع نوعی حلواست که لای آن خرما و گردو قرار میگیرد و ترکیبی از طعم شیرین خرما و عطر مغزهای تازه ایجاد میکند. برای تهیه رنگینک از آرد، کره، خرما، گردو، هل، پودر قند و دارچین استفاده میشود و در پایان با پودر پسته، نارگیل و کمی دارچین تزئین میشود تا ظاهرش هم دلنشین شود. رنگینک نه تنها در اهواز بلکه در دیگر شهرهای جنوبی ایران مثل بوشهر و بندرعباس هم طرفدار دارد. پایه اصلی آن خرمای باکیفیت جنوب است که رویش را با مایعی از آرد بو داده و روغن میپوشانند و گاهی داخل خرما هم گردو میگذارند تا انرژی و ارزش غذایی آن بیشتر شود. این شیرینی هم خوشطعم است و هم پرانرژی، بنابراین میتواند یکی از سوغاتیهای محبوب اهواز برای هدیه یا مصرف شخصی باشد
مرکبات اهوازیها
شاید وقتی اسم مرکبات را میشنوید، ناخودآگاه یاد شمال بیفتید، اما جنوب ایران هم باغهای پرثمر و باکیفیتی دارد و اهواز یکی از شهرهایی است که میتوانید از سفر به آن، انواع مرکبات تازه و خوشطعم را با خودتان ببرید. پرتقال محلی دزفولی، نارنگیهای متنوع مثل پرل، کینو، تانجلو و مینیولا، لیمو شیرین، نارنج، گریپ فروت، لیمو سنگی و پرتقال والنسیا از جمله گزینههایی هستند که در بازارهای اهواز پیدا میشوند و طعم واقعی جنوب را به شما منتقل میکنند.
دزفول بهخصوص یکی از مراکز اصلی تولید مرکبات در استان خوزستان است و پرتقالهای آن بسیار آبدار و خوشطعم هستند. بیش از ده نوع مرکبات در این منطقه تولید میشود و خرید آنها در نیمه دوم سال در بازارهای ترهبار و بازارهای محلی اهواز راحت است. این میوهها نه تنها سوغات سالم و خوشطعم اهواز هستند، بلکه بهعنوان بخشی از اقتصاد کشاورزی منطقه اهمیت دارند و میتوانند بخشی از برنامه غذایی روزانه شما، مثل آبگیری و مصرف تازه، باشند.
ادویههای اهواز
اگر به اهواز سفر میکنید و دنبال یک سوغاتی متفاوت و کاربردی هستید، ادویههای جنوب را از دست ندهید. این ادویهها نه فقط طعمدهنده غذا هستند، بلکه بخشی از فرهنگ غذایی خوزستان و بهخصوص اهواز محسوب میشوند. در هر بازاری که قدم میزنید، از رنگ و عطر ادویهها متحیر میشوید و فروشندهها با حوصله، نوع ادویه، خواص و محل تولید آن را برایتان توضیح میدهند. خانوادههای اهوازی در استفاده از ادویهها استاد هستند و هر غذایی را با ترکیب مخصوص خودش آماده میکنند؛ از غذاهای تابستانی تا خوراکهای زمستانی، هرکدام ادویهای منحصر به فرد دارند.
ادویههای جنوبی اغلب از آبادان و اطراف آن تأمین میشوند و بازار اهواز، مکانی مناسب برای خرید عمده و مقرونبهصرفه آنها است. از معروفترین ادویههای این منطقه میتوان به کاری هندی، زردچوبه، کاری خورشتی، ادویه مخصوص مرغ و ماهی و حتی ادویه ترشی اشاره کرد. برای کسانی که عاشق آشپزی و طعمهای تند و خوشعطر هستند، ادویههای اهواز یک سوغات کاملاً وسوسهانگیز و ضروری به شمار میروند.
سخن پایانی
اهواز یکی از تاریخیترین شهرهای کشور محسوب میشود. وجود جاذبههای طبیعی و تاریخی در این شهر میتواند برای هرمسافری جذاب باشد. همچنین صنایع دستی اهواز یک سوغاتی عالی محسوب میشود. برای داشتن سفر و خریدی لذتبخش، نیاز به آرامش ذهنی دارید. یکی از عواملی که روی این مسأله تأثیر دارد، تجربهی اسکانی راحت و بیدغدغه است. با استفاده از اتاقک میتوانید در سریعترین زمان ممکن بین هتلها، سوییتها و سایر اقامتگاههای اهواز جستجو کنید. پس از یافتن گزینهی مناسب نیز در کسری از ثانیه امکان رزرو آن را خواهید داشت. حالا نوبت به جا باز کردن در چمدان برای سوغاتیهایی است که انتظار شما را میکشند.
سوالات متداول درباره سوغات و صنایع دستی اهواز
اهواز کجاست؟
اهواز مرکز استان خوزستان در جنوب ایران است و در کنار رودخانه کارون قرار دارد. این شهر با جاذبههای طبیعی و تاریخی فراوان، مقصدی جذاب برای گردشگران است.
معروفترین سوغات خوراکی اهواز کداماند؟
از خرما و انواع فرآوردههای آن مثل شیره، قند خرما و کلیچه گرفته تا حلوا شکری، رنگینک، قهوه خرما و مرکبات تازه جنوب. این خوراکیها نه تنها خوشطعم هستند، بلکه ارزش غذایی بالایی هم دارند و تجربه واقعی از طعم جنوب را با خود به خانه میآورند.
پرطرفدارترین صنایع دستی اهواز کدامند؟
پرطرفدارترین صنایع دستی اهواز شامل حصیربافی، احرامی، دشداشه و میناکاری روی طلا میشود. هر یک از این صنایع دستی نشاندهنده فرهنگ، هنر و سنتهای بومی اهواز هستند و میتوانند بهعنوان سوغاتی ارزشمند و ماندگار تهیه شوند.
