کاخ نیاوران یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های تاریخی تهران است که در منطقه شمیرانات و در باغی ۱۱ هکتاری قرار دارد. این مجموعه با بناهایی از دوره قاجار و پهلوی، از جمله کاخ اختصاصی، کوشک احمدشاهی، موزه جهاننما و موزه خودروهای اختصاصی، فرصتی برای آشنایی با تاریخ و هنر ایران فراهم می‌کند. در این مقاله، بیشتر با تاریخچه، معماری، بخشهای دیدنی، آدرس، ساعت بازدید و هزینه بلیت این مجموعه آشنا خواهید شد.
کاخ نیاوران کجاست؟
کاخ نیاوران، باغی ۱۱ هکتاری است که در شمال‌شرقی تهران، در منطقه ۱ شهرداری (شمیرانات) و در ارتفاع ۱,۷۰۰ متری از سطح دریا واقع شده است که هوای آن را ۳ تا ۵ درجه خنک‌تر از مرکز تهران نگه می‌دارد.
فاصله کاخ نیاوران تا مرکز شهر تهران (میدان امام خمینی)، حدود ۱۸ کیلومتر، تا فرودگاه مهرآباد ۲۶٫۵ کیلومتر و تا ایستگاه راه‌آهن ۲۳ کیلومتر است. این مجموعه از شمال به ارتفاعات کلک‌چال، از غرب به محله جماران، از شرق به دارآباد و از جنوب به خیابان باهنر و پارک نیاوران محدود میشود.
برای برنامه‌ریزی گشت‌وگذار در شمال پایتخت و مقایسه این مجموعه با سایر جاهای دیدنی تهران، پیش از حرکت، اطلاعات تماس و موقعیت ورودی اصلی را بررسی کنید تا با پارک یا فرهنگسرای نیاوران اشتباه نگیرید.
- تلفن گویا: ۲۲۲۸۲۰۱۴ تا ۱۶؛
- تلفن روابط عمومی (هماهنگی بازدید گروهی): ۲۲۲۸۲۰۲۰؛
- اینستاگرام: niavaran.mu.
آدرس کاخ نیاوران
تهران، منطقه ۱، میدان شهید باهنر (نیاوران)، مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران
چطور به کاخ نیاوران برویم؟
دسترسی به کاخ موزه نیاوران بهدلیل قرارگیری در خارج از محدوده طرح ترافیک تهران، هم با وسایل نقلیه عمومی و هم با خودروی شخصی امکان‌پذیر است. پس اگر قصد سفر به تهران دارید، بسته به مبدا حرکت‌تان، می‌توانید یکی از چهار مسیر زیر را انتخاب کنید:
| روش دسترسی | مسیر و نحوه رفت‌وآمد | زمان و مسافت تقریبی | نکات مهم |
| مترو | سوار خط ۱ مترو تهران (کهریزک–تجریش) شوید و در ایستگاه تجریش پیاده شوید. سپس از میدان قدس با تاکسی‌های خطی «تجریش–نیاوران» یا «تجریش–دزاشیب» به‌سمت کاخ بروید. | فاصله تجریش تا نیاوران حدود ۵ کیلومتر (زمان تاکسی ۱۵ تا ۲۰ دقیقه) | مناسب برای افرادی که قصد دارند بخش عمده مسیر را با حمل‌ونقل عمومی طی کنند. |
| اتوبوس (BRT) | با خط ۷ بی‌آرتی (راه‌آهن–تجریش) به پایانه تجریش بروید. سپس از میدان قدس سوار اتوبوس‌های مسیر تجریش–دارآباد، تجریش–ازگل یا میدان رسالت شوید. | حدود ۵ کیلومتر تا خیابان باهنر | در نزدیکی ورودی اول کاخ پیاده شوید. |
| تاکسی | از پایانه‌های تاکسیرانی تهران، تاکسی‌های مقصد تجریش یا میدان قدس را انتخاب کنید. سپس از میدان قدس یا سه‌راه یاسر با تاکسی‌های خطی خیابان باهنر به‌سمت کاخ بروید. | حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه از میدان قدس یا سه‌راه یاسر | گزینه‌ای مناسب برای دسترسی مستقیم‌تر به کاخ |
| خودروی شخصی | مسیر اول: از بزرگراه صدر وارد خروجی کامرانیه شمالی شوید، در خیابان باهنر به‌سمت شمال حرکت کنید و سپس به‌سمت شرق تا میدان نیاوران ادامه دهید. مسیر دوم: از بزرگراه امام علی شمال وارد خروجی ارتش غرب و خیابان موحد دانش شوید. | بسته به مبدأ و ترافیک متغیر است. | برای پارک خودرو می‌توانید از پارکینگ طبقاتی میدان نیاوران استفاده کنید. |
ساعت کاری و بلیت کاخ نیاوران ۱۴۰۵
ساعت کاری کاخ نیاوران در نیمه اول و دوم سال متفاوت است و گیشه فروش بلیت حدود ۲ ساعت پیش از بسته شدن مجموعه تعطیل میشود. در بهار و تابستان، بازدید از ساعت ۹:۰۰ تا ۱۸:۰۰ (فروش بلیت تا ۱۶:۰۰) و در پاییز و زمستان از ساعت ۹:۰۰ تا ۱۷:۰۰ (فروش بلیت تا ۱۵:۱۵) انجام می‌گیرد. توجه داشته باشید که طبق اطلاعیه رسمی مجموعه از ۹ اسفند ۱۴۰۴، پذیرش گردشگر در تمامی موزه‌ها موقتاً متوقف شده و فقط بخش اداری دایر است؛ بنابراین ساعات و تعرفه‌های زیر مربوط به شرایط عادی فعالیت مجموعه است.
مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران در تمام روزهای هفته حتی جمعه‌ها باز است، اما در ۷ مناسبت رسمی سال بهطور کامل تعطیل میشود. این روزها شامل ۱۳ فروردین (روز طبیعت)، ۱۴ خرداد، ۲۱ رمضان (شهادت امام علی)، ۹ و ۱۰ محرم (تاسوعا و عاشورا)، ۲۸ صفر و ۲۵ شوال (شهادت امام جعفر صادق) هستند.
هزینه ورودی کاخ نیاوران برای محوطه باغ و هریک از موزه‌ها بهصورت جداگانه محاسبه میشود و بلیت محوطه مجوز ورود به داخل ساختمان‌ها نیست. جدول زیر، قیمت بلیت کاخ نیاوران ۱۴۰۵ (بر پایه آخرین نرخنامه مصوب ۱۴۰۴–۱۴۰۵) و وضعیت فعلی هر بخش را نشان می‌دهد:
| نام بخش / موزه | بلیت گردشگر ایرانی (تومان) | بلیت گردشگر خارجی (تومان) | میانگین زمان بازدید |
| ورودی محوطه باغ و باغ موزه کتیبهها | ۳۰,۰۰۰ | ۲۵۰,۰۰۰ | ۴۵ دقیقه |
| کاخ اختصاصی نیاوران (با سینمای اختصاصی) | ۳۰,۰۰۰ | ۲۵۰,۰۰۰ | ۶۰ تا ۹۰ دقیقه |
| کوشک احمدشاهی | ۲۰,۰۰۰ | ۱۵۰,۰۰۰ | ۳۰ دقیقه |
| موزه جهاننما | ۲۰,۰۰۰ | ۱۵۰,۰۰۰ | ۴۵ دقیقه |
| موزه کتابخانه اختصاصی | ۲۰,۰۰۰ | ۱۵۰,۰۰۰ | ۳۰ دقیقه |
| موزه خودروهای اختصاصی | ۲۰,۰۰۰ | ۱۵۰,۰۰۰ | ۲۰ دقیقه |
| تالار آبی (موزه پارچه و لباس سلطنتی) | رایگان با بلیت محوطه / کاخ اختصاصی (بازدید فقط در ایام برپایی نمایشگاه) | رایگان با بلیت محوطه / کاخ اختصاصی (بازدید فقط در ایام برپایی نمایشگاه) | ۲۰ دقیقه |
| کاخ صاحبقرانیه و موزه حوضخانه | غیرقابل‌فروش | غیرقابل‌فروش | — |
| مجموع هزینه بازدید کامل (بخشهای باز) | ۱۴۰,۰۰۰ تومان | ۱,۰۰۰,۰۰۰ تومان | ۳٫۵ تا ۴ ساعت |
برای خرید بلیت کاخ نیاوران بهصورت آنلاین، می‌توانید وارد سامانه رسمی تفریحاتی (tafrihati.com) یا اپلیکیشن «تاپ» شوید و بلیت بخشهای دلخواه را از منوی اماکن گردشگری تهیه کنید. اگر حین بازدید تصمیم گرفتید موزه جدیدی را به بلیت خود اضافه کنید، با وارد کردن شماره بلیت اولیه در سایت تفریحاتی می‌توانید بلیت بخشهای دیگر را هم بخرید.
بازدیدهای گروهی بالای ۱۰ نفر مشمول ۱۵ درصد تخفیف می‌شوند. همچنین دانشجویان و دانش‌آموزان (در قالب اردوهای هماهنگ‌شده)، بازنشستگان (به‌همراه یک نفر از اعضای خانواده)، جانبازان، آزادگان، خانواده شهدا، خبرنگاران، بسیجیان و افراد تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی با ارائه کارت شناسایی معتبر، از بلیت نیم‌بها (۵۰ درصد تخفیف) در روزهای غیرتعطیل بهره‌مند می‌شوند. ورود برای راهنمایان گردشگری و کارکنان وزارت میراث فرهنگی نیز با ارائه کارت معتبر رایگان است. ازآنجاکه تعرفه‌ها و وضعیت موزه‌ها ممکن است تغییر کند، پیش از حرکت آخرین اطلاعیه‌ها را در وبسایت کاخ نیاوران بررسی کنید.
درباره خرید بلیت بدانید
خرید حضوری در کیوسک‌های ورودی، فقط با کارت بانکی انجام میشود، وجه نقد پذیرفته نمی‌شود و بلیت‌های صادرشده غیرقابل‌استرداد هستند.
تاریخچه کاخ نیاوران
پیشینه باغ نیاوران به بیش از ۲۰۰ سال پیش و اوایل حکومت قاجار بازمی‌گردد، اما بناهای موجود در آن طی دو قرن دستخوش تغییرات گسترده‌ای شده‌اند. برخلاف تصور رایج، تمام ساختمان‌های این باغ هم‌زمان ساخته نشده‌اند و هر عمارت، نماینده یک دوره مشخص از تاریخ معماری ایران از ۱۲۱۰ تا ۱۳۵۷ خورشیدی است.
دوره قاجار (۱۲۱۰–۱۳۰۴ خورشیدی)
فتحعلی‌شاه قاجار (حکومت ۱۱۷۶ تا ۱۲۱۳ خورشیدی) دستور داد در همسایگی روستای قدیمی گُرده‌وی در شمیران، باغی ییلاقی به‌جای یک نیزار وسیع احداث کنند. این باغ بهدلیل رویش نیزارهای متراکم، ابتدا «نی‌آوران» نام گرفت و در گذر زمان به «نیاوران» تغییر نام یافت.
پس از فتحعلی‌شاه، محمدشاه قاجار عمارتی کوچک از خشت و گل در همین باغ بنا کرد. در سال ۱۲۶۷ هجری قمری (۱۲۳۰ خورشیدی)، ناصرالدین‌شاه قاجار در سی‌ویکمین سال سلطنت خود کاخ صاحبقرانیه را در دو طبقه ساخت و در اواخر دوره قاجار نیز کوشک احمدشاهی به‌عنوان خوابگاه ییلاقی احمدشاه احداث شد.
دوره پهلوی (۱۳۳۷–۱۳۵۷ خورشیدی)
در دوره پهلوی اول، تمرکز دربار بر مجموعه سعدآباد قرار داشت و باغ نیاوران فقط برای تدارک جشن ازدواج محمدرضا پهلوی و فوزیه در سال ۱۳۱۸ مرمت شد. در سال ۱۳۳۷ خورشیدی، به دستور محمدرضا پهلوی عمارت قاجاری فتحعلی‌شاه تخریب و عملیات ساخت کاخ اختصاصی مدرن نیاوران آغاز شد.
ساخت کاخ اختصاصی نیاوران با طراحی مهندس محسن فروغی و زیربنای ۹,۰۰۰ مترمربع، پس از ۹ سال در سال ۱۳۴۶ خورشیدی به پایان رسید. این بنا با سقف متحرک آلومینیومی ابتدا برای پذیرایی از مهمانان خارجی طراحی شده بود، اما پس از تکمیل، تا سال ۱۳۵۷ به اقامتگاه اصلی خانواده پهلوی تبدیل شد.
پس از انقلاب (۱۳۶۰ تاکنون)
مجموعه نیاوران پس از انقلاب ۱۳۵۷ در اختیار نیروهای انقلابی قرار گرفت و در سال ۱۳۶۰ خورشیدی به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی واگذار شد. کاخ اختصاصی نیاوران نخستین‌بار در سال ۱۳۶۵ به‌عنوان کاخ‌موزه به روی عموم گشوده شد و کل مجموعه در تاریخ ۶ خرداد ۱۳۷۷ با شماره ۲۰۲۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
کاخ اختصاصی نیاوران از دی‌ماه ۱۳۸۲ تا اسفند ۱۳۸۸ به‌مدت ۶ سال برای مرمت گچ‌بری‌ها، آینه‌کاری‌ها، سیستم تهویه و تعمیر سقف متحرک تعطیل و سپس بازگشایی شد. جدول زیر، سال ساخت و تاریخ دقیق افتتاح هر یک از بخشهای مجموعه به‌عنوان موزه عمومی را نشان می‌دهد:
| نام بنا / موزه در مجموعه نیاوران | دوره یا سال ساخت بنا | سال افتتاح به‌عنوان موزه عمومی |
| کاخ اختصاصی نیاوران | ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۶ خورشیدی (پهلوی دوم) | ۱۳۶۵ خورشیدی (بازگشایی مجدد ۱۳۸۸) |
| موزه جهاننما | ۱۳۵۵ خورشیدی (پهلوی دوم) | ۱۳۷۶ خورشیدی |
| کاخ صاحبقرانیه و حوضخانه | ۱۲۶۷ قمری / ۱۲۳۰ خورشیدی (قاجار) | ۱۳۷۷ خورشیدی |
| کوشک احمدشاهی | اواخر دوره قاجار (دوره احمدشاه) | ۱۳۷۹ خورشیدی (بازگشایی مجدد ۱۳۸۴) |
| موزه کتابخانه اختصاصی | ۱۳۵۵ خورشیدی (پهلوی دوم) | ۱۳۸۳ خورشیدی |
| مرکز اسناد نیاوران | دوره پهلوی دوم (بخش مستخدمین) | ۲ خرداد ۱۳۸۳ خورشیدی |
| باغ موزه کتیبهها | اردیبهشت ۱۳۸۷ خورشیدی | ۱۳۸۷ خورشیدی |
| موزه خودروهای اختصاصی | دوره پهلوی دوم (گاراژ قدیم) | تیر ۱۳۹۱ خورشیدی |
گردشگرانی که با اطلاع از لیست بهترین موزه‌های تهران راهی پایتخت می‌شوند، با اجاره خانه روزانه در تهران در مناطق شمالی و نزدیک به شمیرانات، می‌توانند بدون اتلاف وقت در ترافیک بزرگراه‌ها، صبح زود به مجموعه نیاوران برسند و با آرامش از موزه‌های این مجموعه دیدن کنند.
معماری کاخ نیاوران
معماری کاخ نیاوران اثر مهندس محسن فروغی، استاد معماری و رئیس وقت دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است که تحصیلات خود را در دانشسرای عالی هنرهای زیبای پاریس گذرانده بود. شرکت مهندسان مشاور «عبدالعزیز فرمانفرمائیان و همکاران» نظارت بر اجرا و «شرکت ساختمانی ماپ» احداث این سازه را بر عهده داشتند.
ساختمان کاخ اختصاصی نیاوران با زیربنای حدود ۹,۰۰۰ مترمربع در دو طبقه کامل و یک نیمطبقه میانی با پلانی چهارضلعی ساخته شده است. محسن فروغی در این بنا، حجم‌سازی مدرن اروپایی را با عناصر اصیل معماری پیش و پس از اسلام ایران ترکیب کرده و کف سرسرا را با سنگ گرانیت سیاه پوشانده است.
شاخص‌ترین ویژگی مهندسی بنا، سقف متحرک آلومینیومی در مرکز سقف طبقه دوم است که کاخ نیاوران را به تنها کاخ سلطنتی ایران با سقف بازشو تبدیل کرده است. این سقف شیروانی با سیستم الکترومکانیکی سه‌فاز روی ریل‌های ثابت به دو طرف حرکت می‌کند تا نور طبیعی و هوای شمیران وارد سرسرای مرکزی شود.
تزئینات داخلی و بیرونی کاخ توسط استادکاران برجسته دهه ۱۳۴۰ اجرا شده است. گچ‌بری‌ها اثر استاد عبداللهی، آینه‌کاری‌ها اثر استاد علی‌اصغر و کاشی‌کاری‌های هفت‌رنگ نما هنر دست استاد ابراهیم کاظم‌پور است. سنگ‌کاری‌های نما را شرکت میکا (حسن کارگر) و مبلمان داخلی را شرکت‌های مرسیه فرانسه و کنول آمریکا اجرا کرده‌اند.
راهنمای طبقات کاخ اختصاصی نیاوران
فضاهای داخلی کاخ اختصاصی نیاوران در سه تراز همکف، نیمطبقه و طبقه دوم تفکیک شده‌اند که در ادامه مسیر بازدید هر طبقه را مرور می‌کنیم.
طبقه همکف
طبقه همکف کاخ اختصاصی به فضاهای رسمی و تشریفاتی اختصاص دارد و تمام تالارهای آن حول سرسرای مرکزی شکل گرفته‌اند. در سرسرای مرکزی، «قالی مشاهیر» به مساحت حدود ۱۸ مترمربع (ابعاد ۳٫۳۵ در ۵٫۲۵ متر با رج‌شمار ۸۰، طراحی حسن‌خان شاهرخی و بافت استاد علی کرمانی در سال ۱۲۹۹ خورشیدی) پهن شده است.
این فرش منحصربه‌فرد، تصویر ۱۰۹ پادشاه ایران، ۵۶ تن از مشاهیر جهان (در برخی اسناد ۵۴ چهره) و ۱۶ نگاره از حجاری‌های هخامنشی و ساسانی را با شماره‌گذاری دقیق نمایش می‌دهد. در کنار آن، «قالی سلاطین» (بافت راور کرمان با ابعاد ۲٫۷۳ در ۳٫۵۶ متر) و قالیچه «شیخ صنعان و دختر ترسا» (۲٫۰۱ در ۱٫۵۸ متر) قرار دارند.
سالن پذیرایی در ضلع جنوبی همکف با مبلمان فرانسوی و آلمانی، پیانوی اهدایی سفارت آلمان (۱۹۶۷ میلادی)، مجسمه «سقاخانه» اثر پرویز تناولی، سفالینه‌های مارلیک و املش و تابلوهایی از ماری لورانسن، آلفرد سیسلی و بهمن محصص تزئین شده است. در بخش جنوب‌غربی نیز اتاق انتظار مهمان با دیوارهای سبز درباری و قالیچه ابریشمی تبریز قرار دارد.
اتاق غذاخوری در ضلع جنوب‌شرقی با فرشی ۳۲ مترمربعی از بافت اصفهان آراسته شده و میزبان سرویس‌های چینی کارخانه‌های «سور» فرانسه با نقش ناپلئون، «رزنتال» و «باواریا» آلمان و کریستال‌های «باکارات» است. اتاق نشیمن همکف نیز با مبلمان چرمی تیره، نقاشی روباه اثر شارل ورلا و گلدان قرن نوزدهمی ساتسوما ژاپن چیدمان شده است.
سینمای اختصاصی کاخ نیاوران با مساحت ۴۰۰ مترمربع در ضلع شرقی همکف قرار دارد و شامل سالن نمایش، اتاق آپارات (مجهز به آپارات‌های فیلیپس و هورتسون و میکسر صدای مونتاربو) و رختکن است. لوستر آلومینیومی و پرده ریلی فلزی این سینما اثر چارلز سویگنی است که هنگام حرکت، صدایی موزون تولید می‌کند.
در ضلع شمالی کاخ نیز «تالار آبی» به مساحت ۳۵۰ مترمربع قرار دارد که بهدلیل کاشی‌کاری‌های هفت‌رنگ آبی و آب‌نمای مقابلش به این نام شهرت یافته است. این تالار که محل برگزاری ضیافت شب سال نو میلادی ۱۹۷۸ با حضور جیمی کارتر بود، اکنون محل نمایش گوبلن‌های قرن ۱۷ و ۱۸ فرانسه و لباس‌های تشریفاتی است.
نیمطبقه
نیمطبقه کاخ اختصاصی در تراز میانی راه‌پله طبقه اول به دوم قرار گرفته و شامل دفتر کار فرح دیبا، اتاق کنفرانس، اتاق منشی و اتاق‌های خواب و مطالعه لیلا پهلوی (کوچک‌ترین فرزند خانواده) به همراه اتاق ندیمه است. در این بخش، پاراوان‌های منبت‌کاری‌شده پاکستانی و تندیس‌های سنگی بودا با قدمت ۲,۰۰۰ سال نگهداری می‌شوند.
نکته مهم بازدید
مسیر دسترسی به نیمطبقه و اتاق‌های لیلا پهلوی، بهدلیل معماری تودرتو، باریکی راه‌پله و محدودیت‌های حفاظتی موزه در بیشتر ایام سال به روی بازدیدکنندگان عموم بسته است. از این رو هنگام بازدید، فقط بخش‌هایی از راه‌پله و تابلوی دربار کریم‌خان زند) را در مسیر صعود به طبقه دوم می‌بینید.
طبقه دوم
طبقه دوم کاخ اختصاصی حالتی دوبلکس و مشرف به سرسرای مرکزی دارد و به اتاق‌های خواب و زندگی خصوصی خانواده اختصاص یافته است. در ضلع شمالی این طبقه، اتاق علیرضا پهلوی با تم رنگ آبی، مجموعه اسباب‌بازی‌های والت‌دیزنی، نشان‌های ناوگان دریایی و برنامه درسی هفتگی او به نمایش درآمده است.
در مجاورت آن، اتاق فرحناز پهلوی با دکوراسیون صورتی ملایم، فرش دستباف تبریز و دو تابلوی نقاشی از عباس کاتوزیان (تابلوی گل رز) و رابرت ولکر دیده میشود. در نشیمن خصوصی طبقه دوم نیز میز تحریر سبک لویی شانزدهم و تابلوی معروف فرح دیبا به‌همراه فرزندانش اثر نقاش اسپانیایی «آخو ویدال کوادراس» نصب شده است.
ضلع جنوبی طبقه دوم، شامل اتاق خواب مشترک شاه و شهبانو با رنگ‌بندی طلایی و شیری، اتاق آرایش و رختکن لباس‌های فرح (شامل سوزن‌دوزی‌های بلوچستان اثر استاد مهتاب نوروزی) است. در کنار آن، اتاق استراحت نیمروزی محمدرضا پهلوی با دو تابلوفرش نفیس کرمان قرار دارد و سقف بازشوی آلومینیومی نیز از همین طبقه قابل‌مشاهده است.
موزه‌ها و بخشهای دیگر مجموعه نیاوران
در محوطه ۱۱ هکتاری باغ نیاوران، علاوه‌بر کاخ اختصاصی، ۶ بخش و موزه مستقل دیگر وجود دارد که هرکدام تاریخچه، زیربنا، کاربری و شرایط بازدید متفاوتی دارند. پیش از خرید بلیت کاخ نیاوران، به وضعیت فعال یا تعطیل بودن هر عمارت توجه کنید تا زمان و بودجه خود را بهینه مدیریت کنید.
کوشک احمدشاهی
کوشک احمدشاهی در اواخر دوره قاجار به‌عنوان خوابگاه ییلاقی احمدشاه در شمال کاخ اختصاصی و در ۲ طبقه با مساحت پایه ۸۰۰ مترمربع (زیربنای کل حدود ۱,۲۰۰ مترمربع) ساخته شد. این بنا در سال ۱۳۷۹ خورشیدی به موزه تبدیل شد.
نمای بیرونی کوشک احمدشاهی با آجرهای قالبی نخودی‌رنگ و سقف شیروانی تزئین شده است. ایوان سراسری طبقه دوم دارای ۲۶ ستون مدور گچی و ۶ ستون قطور آجری (در اسناد مرمت، ۲۴ ستون گچی و ۴ پایه آجری) به همراه گچ‌بری شیر و خورشید است. البته طبقه دوم بهدلیل باریکی پله‌ها بازدید عمومی ندارد.
یکی از شگفت‌انگیزترین جزئیات معماری بومی این عمارت، عبور آب قنات البرز از دل کوشک احمدشاهی است. آب قنات در گذشته از حوض مرمری سرسرای همکف می‌گذشت و به حوض دایره‌ای جلوی عمارت و کاخ صاحبقرانیه می‌رسید، اما امروزه برای جلوگیری از نفوذ رطوبت به پی بنا، به حوض‌های محوطه و پارک نیاوران هدایت شده است.
کوشک احمدشاهی در دوره پهلوی پس از بازسازی، محل اقامت رضا پهلوی شد. امروزه در طبقه همکف این موزه (شامل ۶ اتاق و ۲ راهرو)، پیانوی دربار، آلات موسیقی، کلکسیون اشیای عاج هندی، کمان ورزشی سال ۱۹۷۰ (Bear Archer) و قطعه سنگ‌های اهدایی از کره ماه (اهدایی ریچارد نیکسون به دربار ایران) نگهداری می‌شوند.
کاخ صاحبقرانیه و موزه حوضخانه
کاخ صاحبقرانیه قدیمی‌ترین عمارت مجموعه نیاوران است که در سال ۱۲۶۷ هجری قمری (۱۲۳۰ خورشیدی) به دستور ناصرالدین‌شاه قاجار و در آغاز سی‌ویکمین سال سلطنتش در ۲ طبقه با مساحت ۲,۰۶۰ مترمربع و زیربنای ۲,۴۰۰ مترمربع در فاصله ۹۰۰ متری کاخ اختصاصی ساخته شد و در سال ۱۳۷۷ به‌عنوان موزه گشایش یافت.
طبقه بالای این کاخ، شامل تالار آینه (جهاننما) بود که از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷ به‌عنوان دفتر کار محمدرضا پهلوی (شامل میز کار شاه، اتاق مذاکرات ضدگلوله، اتاق هدایا و اتاق دندان‌پزشکی) استفاده می‌شد. در طبقه زیرین نیز «موزه حوضخانه»، شامل کرسی‌خانه، چای‌خانه و سقف‌های چوبی لاکی قرن دوازدهم هجری قرار دارد.
از شاخص‌ترین آثار ثبت‌شده در گنجینه کاخ صاحبقرانیه و حوضخانه می‌توان به «فرمان مشروطیت» امضاشده توسط مظفرالدین‌شاه قاجار در سال ۱۳۲۴ هجری قمری در همین کاخ، تابلوی معروف «حوضخانه صاحبقرانیه» اثر استاد کمال‌الملک و تابلوی نقره‌کوب «مجلس شیخ صنعان» اشاره کرد.
بخشهای تعطیل کاخ نیاوران
کاخ صاحبقرانیه و موزه حوضخانه از سال ۱۳۹۴ خورشیدی بهدلیل نشست زمین، مطالعات آسیبشناسی و عملیات مقاومسازی سازه بهطور کامل تعطیل هستند.
موزه جهاننما
موزه جهاننما در ضلع غربی کاخ صاحبقرانیه قرار دارد و در سال ۱۳۵۵ خورشیدی برای نگهداری آثار هنری خریداری‌شده یا اهدایی به فرح دیبا تأسیس شد. این موزه که با زیربنای حدود ۵۰۰ مترمربع در ۵ سالن (۴ سالن همکف و ۱ سالن زیرزمین) طراحی شده، از سال ۱۳۷۶ بازگشایی شده است.
موزه جهاننما بهدلیل نگهداری آثار اصل از استادان هنر مدرن قرن بیستم، از جمله پیکاسو، دالی، رنوار، گوگن، براک، شاگال و وارهول در کنار آثار پرویز تناولی، سهراب سپهری، حسین زنده‌رودی و بهمن محصص، جایگاه ویژه‌ای در فهرست موزه های تهران دارد. سقف سالن مرکزی نیز با نقاشی‌های گل‌ومرغ شیرازی آراسته شده است.
در بخش تمدن‌های باستانی این موزه، آثاری از مصر باستان، مفرغ‌های لرستان و سفالینه‌های تمدن‌های بومی آمریکای جنوبی (منطقه آند، مایا و اینکا) نگهداری میشود. همچنین در منابع گردشگری از «سر کوچک‌شده انسان از قبایل آمازون»، به‌عنوان یکی از شگفتی‌های مرتبط با این مجموعه یاد میشود. این سر واقعی انسان با روش آیینی «تسانتسا» (Tsantsa) توسط قبایل «خیبارو» در آمریکای جنوبی، پس از خروج جمجمه با گیاهان خاص کوچک‌سازی شده است.
نمونه اصلی تسانتسا کجاست؟
نمونه اصلی تسانتسا متعلق به برادران امیدوار، هم‌اکنون در موزه برادران امیدوار سعدآباد نگهداری میشود و در موزه جهاننما، سفالینه‌ها و پیکرک‌های آیینی آند به نمایش درآمده است.
موزه کتابخانه اختصاصی
موزه کتابخانه اختصاصی در ضلع شمال‌شرقی کاخ اصلی در سال ۱۳۵۵ خورشیدی در ۲ طبقه و ۱ زیرزمین (مخزن کتاب) با زیربنای دقیق ۷۷۰ مترمربع ساخته شد. این بنا پس از فهرست‌نویسی در سال ۱۳۸۱، از سال ۱۳۸۳ خورشیدی به‌عنوان موزه گشایش یافت.
طراحی سازه این کتابخانه اثر مهندس عبدالعزیز فرمانفرمائیان است؛ همان معمار برجسته‌ای که طراحی ورزشگاه ۱۰۰ هزار نفری آزادی و ترمینال فرودگاه مهرآباد تهران را در کارنامه دارد. دکوراسیون داخلی کتابخانه را «چارلز سویگنی» (Charles Sevigny)، طراح آمریکایی، با الهام از پلان چهارایوانی ایرانی و ترکیب شیشه، آینه و برنز طراحی کرده است.
خیره‌کننده‌ترین عنصر بصری این فضا، سقف نوری تالار اصلی است که از بیش از ۳,۰۰۰ استوانه شفاف تشکیل شده است. در این گنجینه حدود ۲۳,۰۰۰ جلد کتاب چاپی در ۱۶,۰۰۰ عنوان به‌همراه بیش از ۳۵۰ تابلوی نقاشی و اثر حجمی نگهداری میشود. از نفیس‌ترین کتاب‌های موزه نیز می‌توان به نسخه‌های اهدایی با امضای والت دیزنی، جان اف کندی، جواهر لعل نهرو، پروین اعتصامی و دیوان حافظ چاپ ۱۸۷۳ لایپزیک اشاره کرد.
اقامتگاه‌های تهران
موزه خودروهای اختصاصی
موزه خودروهای اختصاصی کاخ نیاوران در تیرماه سال ۱۳۹۱ خورشیدی در ساختمان گاراژ قدیمی مجموعه و در فاصله ۵۰۰ متری شمال‌غربی کاخ اصلی افتتاح شد. این فضا با مساحت ۲۰۰ متر مربع، یک موزه جامع تاریخ خودروسازی نیست، بلکه بهطور اختصاصی برای نگهداری و نمایش خودروهای تشریفاتی، موتورسیکلت‌های شخصی فرزندان خانواده پهلوی، ماکت اتومبیل‌ها و تصاویر تاریخی استفاده از آنها راه‌اندازی شده است. از شاخص‌ترین آثار به نمایش درآمده در این سالن، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- خودروی رولزرویس فانتوم ۵ (Rolls-Royce Phantom V): مدل ۱۹۶۶ میلادی به رنگ مشکی سلطنتی با تزئینات داخلی چرم و چوب گردو؛
- خودروی رولزرویس فانتوم ۶ (Rolls-Royce Phantom VI): مدل ۱۹۷۷ میلادی با سقف بلند تشریفاتی و شیشه‌های مخصوص؛
- موتورسیکلت‌های اختصاصی و مینی‌موتورها: شامل موتور سه‌چرخ هوندا مدل ATC90، موتور هوندا ۵۰ سی‌سی (Honda ۵۰) و موتور کوچک CHIBI Lady Motor متعلق به فرزندان پهلوی.
البته اگر به دنیای خودروها و ماشین‌های کلاسیک علاقه‌مندید، پیشنهاد می‌دهید درباره موزه ماشین تهران بخوانید و تا بازدید از این مجموعه تجربه‌ای جذاب برای شما باشد. در این موزه، مجموعه‌ای از خودروهای تاریخی و خاص را از نزدیک می‌بینید و با بخشی از تاریخ صنعت خودروسازی آشنا می‌شوید.
باغ موزه کتیبهها
باغ موزه کتیبهها در اردیبهشت سال ۱۳۸۷ خورشیدی با همکاری پژوهشکده زبان و گویش سازمان میراث فرهنگی در ضلع شرقی باغ ۱۱ هکتاری نیاوران افتتاح شد و بازدید از آن با همان بلیت ورودی محوطه انجام شده و رایگان است.
در این نمایشگاه دائمی، ۴۳ مولاژ (کپی‌های قالب‌گیری‌شده دقیق در ابعاد واقعی) از کتیبه‌های صخره‌ای ایران باستان متعلق به دوره‌های ماد، اورارتو، آشوری، سومری، عیلامی، هخامنشی، اشکانی و ساسانی در میان درختان باغ چیده شده است. قدمت برخی از خطوط میخی و تصویری این مجموعه، به ۲,۳۰۰ سال پیش از میلاد می‌رسد و شاخص‌ترین کتیبه‌های آن عبارتند از:
- مولاژ کتیبه‌های شاپور یکم و اردشیر بابکان در نقش‌رستم: به سه زبان پارسی میانه، اشکانی و یونانی؛
- مولاژ کتیبه کرتیر (موبد پرنفوذ ساسانی) در نقش‌رجب و سرمشهد: حاوی روایت ساختار دینی دوره ساسانی به خط پهلوی کتیبه‌ای؛
- مولاژ کتیبه شاپور یکم در نقش‌رجب و کتیبه‌های هخامنشی گنج‌نامه همدان: یادگارهای مکتوب دوره داریوش و خشایارشا.
مرکز اسناد نیاوران
مرکز اسناد مجموعه فرهنگی‌تاریخی نیاوران در تاریخ ۲ خرداد ۱۳۸۳ در بخشی از ساختمان قدیمی استقرار مستخدمین دربار راه‌اندازی شد. این بخش یک موزه عمومی برای گردشگران عادی نیست، بلکه مرکزی پژوهشی برای نگهداری اسناد تاریخی معاصر است و پژوهشگران با هماهنگی قبلی می‌توانند از آن بهره‌برداری کنند.
در این گنجینه، هزاران برگ سند و دست‌نوشته از امور داخلی دربار، آلبوم‌های عکس، نگاتیو و اسلاید از مراسم رسمی و تاج‌گذاری، فیلم‌های ویدئویی و آرشیوی غنی از صفحات گرامافون و نوارهای صوتی نگهداری میشود.
مسافرانی که می‌خواهند علاوه‌بر گشت‌وگذار چندساعته در این ۷ موزه، به سایر کاخ‌ها و مراکز خرید شمیران نیز دسترسی آسانی داشته باشند، می‌توانند با اجاره آپارتمان در تهران از طریق پلتفرم اتاقک، اقامتگاه مبله دلخواه خود را براساس بودجه و موقعیت مکانی انتخاب کنند.
برای ادامه سفر
امکانات رفاهی مجموعه نیاوران
مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران در کنار بناهای تاریخی، امکانات رفاهی و فرهنگی متنوعی را در دل باغ ۱۱ هکتاری برای استراحت و رفاه گردشگران فراهم کرده است. فهرست امکانات موجود در محوطه کاخ، شامل موارد زیر است:
- کافه باغ نیاوران: این کافه از بازسازی دو کلبه قدیمی در کنار حوض زیبای کوشک احمدشاهی شکل گرفته و محیطی آرام زیر سایه چنارها دارد.
- فروشگاه محصولات فرهنگی: این فروشگاه در ۴ بخش مجزا به عرضه صنایع‌دستی اصیل ایرانی، سنگ‌های قیمتی و تزئینی، کتاب‌های نفیس تاریخی و آلبوم‌های موسیقی سنتی و کلاسیک می‌پردازد؛
- راهنمای صوتی دیجیتال (Audio Guide): بازدیدکنندگان می‌توانند با اسکن کدهای QR نصب‌شده در ورودی موزه‌ها یا استفاده از اپلیکیشن راهنما، توضیحات صوتی هر بخش را روی تلفن همراه خود بشنوند؛
- سالن کنفرانس و گالری هنر (گالری جهاننما): بنای متروکه رختشوی‌خانه قدیمی کاخ در سال ۱۳۹۴ به سالن کنفرانس مجهز و گالری هنری برای برپایی نمایشگاه‌های موقت هنرهای تجسمی تبدیل شد؛
- زمین تنیس مجموعه نیاوران: این زمین ورزشی با حدود ۲۰ سال سابقه فعالیت مستمر در ضلع غربی محوطه قرار دارد و در تمام فصول سال با حضور مربیان، خدمات آموزشی و ورزشی ارائه می‌دهد؛
- نمازخانه و سرویس بهداشتی: نمازخانه مجموعه در ضلع شمال‌غربی باغ واقع شده و ۴ واحد سرویس بهداشتی در نقاط مختلف محوطه برای دسترسی آسان خانواده‌ها تعبیه شده است.
- طبیعت و پوشش گیاهی باغ نیاوران: حدود ۸۰ درصد از پوشش گیاهی این باغ ۱۱ هکتاری را درختان چنار کهنسال و بومی تشکیل می‌دهند که در کنار درختان نارون، بلوط، سرو، ماگنولیا و گردو، زیستگاه پرندگانی مانند دارکوب، بلبل خرما، چرخ‌ریسک، قمری و شاه‌طوطی شده‌اند و محیطی خنک برای پیاده‌روی ایجاد کرده‌اند.
جاهای دیدنی اطراف کاخ نیاوران
موقعیت کاخ نیاوران در منطقه خوش‌آب‌وهوای شمیرانات این فرصت را فراهم می‌کند تا پس از یک گشت نیم‌روزه در کاخ، از جاذبه‌های طبیعی، علمی و تاریخی نزدیک نیز دیدن کنید. نزدیک‌ترین دیدنی‌های اطراف کاخ نیاوران، همراه با آدرس و فاصله دقیق، عبارتند از:
- پارک نیاوران (فاصله: ۷۰۰ متر / ۱۰ دقیقه پیاده‌روی): این بوستان ۶۲,۰۰۰ مترمربعی با طراحی پلکانی انگلیسی در سال ۱۳۴۸ ساخته شد و دقیقاً در ضلع جنوبی میدان شهید باهنر (انتهای شمالی خیابان پاسداران) قرار دارد و ورودی آن از باغ کاخ، مستقل و رایگان است.
- فرهنگسرای نیاوران (فاصله: ۱٫۲ کیلومتر / ۱۲ دقیقه پیاده‌روی): این مجموعه فرهنگی و هنری با معماری شاخص کامران دیبا در خیابان پاسداران، روبه‌روی پارک نیاوران قرار دارد و میزبان کنسرت‌ها، تئاترها و نگارخانه‌های هنری است. با مطالعه درباره فرهنگسرای نیاوران، می‌توانید اطلاعات بیشتری از زمان برگزاری رویدادهای مختلف به‌دست آورید.
- مجموعه کاخ سعدآباد (فاصله: ۵ تا ۶ کیلومتر / ۱۵ دقیقه با خودرو): اگر به کاخ‌گردی علاقه دارید، مجموعه ۳۰۰ هکتاری کاخ سعدآباد با ۱۸ کاخ و موزه در خیابان ولیعصر، خیابان زعفرانیه ، انتهای خیابان کمال طاهری قرار گرفته است. با مطالعه درباره مجموعه کاخ سعدآباد، می‌توانید اطلاعات بیشتری از این مجموعه و زمان فعالیت هر یک از کاخهای آن به‌دست آورید.
- موزه طبیعت و حیات‌وحش دارآباد (فاصله: ۴٫۵ کیلومتر / ۱۵ دقیقه با خودرو): این موزه علمی و طبیعی در ابتدای محدوده دارآباد، بعد از آجودانیه، خیابان موزه واقع شده و شامل سالن‌های تاکسیدرمی جانوران، بخش زمین‌شناسی و اسکلت نهنگ است.
- هیومن‌پارک و رویاپارک دارآباد (فاصله: ۴٫۵ کیلومتر / ۱۵ دقیقه با خودرو): هیومن‌پارک به‌عنوان بزرگ‌ترین پارک موضوعی بدن انسان در خاورمیانه، در همان خیابان موزه دارآباد قرار دارد و اعضای بدن انسان را در ابعاد غول‌پیکر برای کودکان و خانواده‌ها شبیه‌سازی کرده است. اگر درباره رویاپارک دارآباد خوانده باشید، بیشتر با دنیای پر از خطای دید این مجموعه آشنا می‌شوید.
- میدان تجریش و امامزاده صالح (فاصله: ۵ تا ۷ کیلومتر / ۱۵ تا ۲۰ دقیقه با خودرو): در انتهای خیابان باهنر و میدان قدس، می‌توانید در راسته‌های سرپوشیده و سنتی بازار تجریش قدم بزنید، از تکیه قاجاری دیدن کنید و به زیارت حرم امامزاده صالح بروید.
اگر به تهران سفر کرده‌اید، برای خرید سوغاتی هم که شده به این موقعیت سر بزنید. البته بهتر است قبل از خرید، لیست سوغات تهران را بدانید و بعد وارد بازار تجریش شوید. یادتان باشد برای اطلاع دقیق از زوایای بازار و حجره‌هایی که از شیر مرغ تا جان آدمیزاد در آن پیدا میشود، حتماً درباره بازار تجریش بخوانید.
نکات مهم برای بازدید بهتر
برای اینکه در زمان مراجعه به کاخ موزه نیاوران با بسته بودن گیشه یا محدودیت‌های حفاظتی غافلگیر نشوید، رعایت این ۷ نکته عملی پیش و حین بازدید ضروری است:
- برای بازدید از کاخ اختصاصی و قدم‌زدن در محوطه باغ، حداقل ۲ تا ۳ ساعتو برای دیدن هر ۶ بخش فعال مجموعه حدود ۴ تا ۵ ساعت زمان در نظر بگیرید.
- عکاسی با تلفن همراه در محوطه باغ آزاد است، اما در داخل موزه‌ها استفاده از فلاش دوربین، مونوپاد، سه‌پایه، تجهیزات نورپردازی و عکاسی حرفه‌ای بدون مجوز کتبی روابط عمومی ممنوع است.
- بردن هرگونه خوراکی، نوشیدنی، ساک‌های بزرگ و اشیاء تیز به داخل سالن‌های موزه ممنوع است و باید آنها را به بخش امانات ورودی تحویل دهید.
- ورود کودکان زیر ۷ سال به مجموعه نیاوران نه‌تنها ممنوع نیست، بلکه کاملاً رایگان است. فقط کافی است در سالن‌های دارای اشیاء شکستنی، مراقب حرکت کودکان باشید.
- فصل پاییز (مهر و آبان) بهدلیل رنگآمیزی خیره‌کننده چنارهای کهنسال باغ ۱۱ هکتاری و فصل بهار (اردیبهشت) بهدلیل گل‌کاری‌ها، بهترین زمان بازدید هستند. ساعات ابتدایی صبح (۹ تا ۱۱) در روزهای شنبه تا چهارشنبه خلوت‌ترین زمان است؛
- بازدید از طبقات بالای کاخ اختصاصی و کوشک احمدشاهی نیازمند بالا رفتن از پله‌هاست و آسانسوری برای استفاده عموم فعال نیست. بنابراین مسیرهای مناسب برای ویلچر، سالمندان یا کالسکه کودک، محدود به محوطه باغ، باغ کتیبهها، موزه خودرو و بخش‌هایی از طبقه همکف است.
سخن پایانی
حال که دانستید کاخ نیاوران کجاست، می‌توانید بازدید از این کاخ را در برنامه گردشگری‌تان قرار دهید. قدم‌زدن در باغ سرسبز نیاوران، تماشای معماری کاخ اختصاصی و بازدید از موزه‌هایی مانند جهاننما و خودروهای اختصاصی، تجربه‌ای متفاوت از گشت‌وگذار را در شمال پایتخت رقم می‌زند. اگر قصد بازدید از این مجموعه را دارید، بهتر است پیش از حرکت، وضعیت بازگشایی موزه‌ها و آخرین اطلاعات مربوط به بلیت و ساعت کاری را از منابع رسمی بررسی کنید تا با برنامه‌ریزی بهتری، از این جاذبه تاریخی دیدن کنید.
قیمت بلیت کاخ نیاوران ۱۴۰۵ چقدر است؟
بر اساس آخرین نرخنامه مصوب، هزینه ورودی کاخ نیاوران برای محوطه باغ و باغ کتیبهها ۳۰,۰۰۰ تومان، کاخ اختصاصی ۳۰,۰۰۰ تومان، کوشک احمدشاهی ۲۰,۰۰۰ تومان، موزه جهاننما ۲۰,۰۰۰ تومان، کتابخانه اختصاصی ۲۰,۰۰۰ تومان و موزه خودرو ۲۰,۰۰۰ تومان است. ساعات بازدید و تغییر احتمالی نرخها را از سایت رسمی niavaranmu.ir دنبال کنید.
ساعت کاری کاخ نیاوران چیست؟
ساعت کاری کاخ نیاوران در بهار و تابستان، همهروزه از ۹:۰۰ تا ۱۸:۰۰ (فروش بلیت تا ۱۶:۰۰) و در پاییز و زمستان از ۹:۰۰ تا ۱۷:۰۰ (فروش بلیت تا ۱۵:۱۵) است.
فاصله کاخ نیاوران تا مترو تجریش چقدر است؟
فاصله نیاوران تا تجریش و ایستگاه مترو تجریش دقیقاً ۵ کیلومتر است. برای دسترسی به کاخ نیاوران با مترو، پس از خروج از ایستگاه تجریش، سوار تاکسی‌های خطی «تجریش–نیاوران» یا اتوبوس‌های دارآباد و ازگل شوید تا بدون ترافیک، به ورودی کاخ برسید.
آیا بازدید از همه بخشهای کاخ نیاوران ممکن است؟
خیر! کاخ صاحبقرانیه و موزه حوضخانه از سال ۱۳۹۴ بهدلیل مطالعات آسیبشناسی و مقاومسازی سازه بهطور کامل تعطیل هستند. همچنین نیمطبقه کاخ اختصاصی (اتاق لیلا پهلوی) و طبقه دوم کوشک احمدشاهی بهدلیل باریکی راهپلهها امکان بازدید عمومی ندارند.
سقف متحرک کاخ نیاوران کِی باز میشود؟
سقف متحرک آلومینیومی کاخ اختصاصی نیاوران که با سیستم الکترومکانیکی سه‌فاز روی ریل حرکت می‌کند، پس از مرمت‌های سال‌های ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۸ کاملاً سالم است. بااین‌حال، برای حفاظت از فرش‌ها و تابلوهای نفیس در برابر گردوغبار و نور مستقیم خورشید، فقط در روزهای خاص، طبق جدول زمان‌بندی حفاظتی باز میشود که تاریخ آن در سایت رسمی اعلام میشود.
بلیت کاخ نیاوران را کجا بخریم؟
برای خرید بلیت کاخ نیاوران بهصورت آنلاین، پیش از مراجعه به اپلیکیشن «تاپ» یا سامانه رسمی تفریحاتی مراجعه کنید تا در صف گیشه معطل نشوید. خرید حضوری نیز در گیشه ورودی فقط با کارت بانکی انجام میشود و فقط برای همان روز اعتبار دارد.
بهترین زمان برای بازدید از کاخ نیاوران چه فصلی است؟
فصل پاییز (مهر و آبان) بهدلیل رنگآمیزی چشمنواز درختان چنار کهنسال در باغ ۱۱ هکتاری، زیباترین فصل بازدید و عکاسی در کاخ نیاوران است. فصل بهار (بهویژه اردیبهشتماه) نیز با هوای مطبوع کوهستانی و گلکاریهای شاداب بسیار دلپذیر است، درحالیکه تابستان شلوغترین فصل بازدید از مجموعه بهشمار میرود.
یک دیدگاه
آنقدر ساختمان های شکیل و گرانبها توسط درباریان فعلی ساخته شده است که کاخهای شاه در مقابل آنها میگوید زکی. درضمن فعلا که همان کاخ ها را رجال دارند استفاده میکنند فقط نامش عوض شده است