بازار تجریش در شمال تهران، ضلع جنوب‌غربی میدان تجریش و در نزدیکی امامزاده صالح قرار دارد و با بیش از ۴۰۰ حجره، انواع میوه، ادویه، ترشی، صنایع دستی، پوشاک و لوازم خانگی را عرضه می‌کند. این بازار همه‌روزه از حدود ۹ صبح تا ۱۰ شب باز است و با مترو خط ۱ (قرمز)، ایستگاه پایانی تجریش، به‌راحتی می‌توانید به آن برسید. در این مقاله، با تاریخچه بازار، راسته‌های خرید، مسیر دسترسی، ساعت کاری و جاهای دیدنی اطراف آن آشنا خواهید شد.
بازار تجریش کجاست و چطور برویم؟
بازار تجریش در شمال تهران، کنار امامزاده صالح قرار دارد. یک سر این بازار به میدان تجریش و سر دیگر آن به میدان قدس می‌رسد؛ پس از هر دو سمت می‌توان وارد این بازار تاریخی شد. اگر قصد سفر به تهران دارید و می‌خواهید جاذبه‌های گردشگری شمال تهران را ببینید و خریدتان را از بازار تجریش انجام دهید، می‌توانید به‌صورت شخصی یا با وسایل حمل‌ونقل عمومی، خود را به این بازار سنتی برسانید.
| روش دسترسی | مسیر و ایستگاه | فاصله تا بازار | نکته کاربردی |
| مترو | خط ۱ – ایستگاه پایانی تجریش | حدود ۳۰۰ متر (۵ دقیقه پیاده‌روی) | گزینه مناسب برای دوری از ترافیک (خروج از ایستگاه شامل پله‌برقی است) |
| اتوبوس تندرو (BRT) | خط راه‌آهن–تجریش، ایستگاه تجریش | چند دقیقه پیاده‌روی | مناسب برای دسترسی از مسیر خیابان ولیعصر |
| خودروی شخصی | خیابان ولیعصر یا خیابان شریعتی | بسته به محل پارک | در ساعات شلوغ و تعطیلات، ترافیک و پیدا کردن جای پارک دشوارتر است. البته می‌توانید از پارکینگ‌های اطراف، مثل ارگ تجریش و تندیس استفاده کنید. |
آدرس بازار تجریش
تهران، شهرداری، بعثت، بازار تجریش، بین عابدی و امامزاده صالح، پلاک ۱۳ (محله‌ی تجریش)
تاریخچه و معماری بازار تجریش
داشتن یک چشم‌انداز کوتاه از بازار تجریش، به شما کمک می‌کند علاوه‌بر برنامه‌ریزی مناسب و صرفه‌جویی در زمان، بتوانید با هویت و تاریخچۀ این مکان آشنا شوید.
از غرفه‌های روباز تا بازار سرپوشیده
قدمت بازار تاریخی تجریش در منابع مختلف بین ۷۰ تا ۲۰۰ سال گزارش شده و معتبرترین شاهد تاریخی، تکیه ۲۲۰ ساله این بازار سنتی است. بازار با توسعه ییلاق شمیرانات و مهاجرت اهالی طالقان، حوالی تکیه برای فروش میوه باغ‌های ازگل و تجریش شکل گرفت و اکنون به بازاری تبدیل شده که از شیر مرغ تا جان آدمیزاد در آن پیدا می‌شود.
این بازار در ابتدا روباز بود، ولی بعدها با چوب و خشت و در نهایت، در سال ۱۳۵۲ با سازه آهنی مسقف شد. اهمیت این بازار کهن به‌قدری است که مرمت اخیر آن توسط سازمان میراث فرهنگی انجام شده است.
معماری سقف گنبدی و کاشی‌های فیروزه‌ای
بازار تجریش با سقفی گنبدی‌شکل طراحی شده و نور طبیعی را از روزنه‌های سقف به دالان‌های سرپوشیده هدایت می‌کند. بالای هر حجره، کاشی‌کاری سنتی فیروزه‌ای با خط نستعلیق بر زمینه‌ای از نمای آجری نصب شده است. طراحی فضای سرپوشیده بازار به‌گونه‌ای انجام شده که هوای تازه و معتدل به‌خوبی در آن جریان دارد.
تکیه بزرگ تجریش
تکیه بزرگ تجریش بیش از ۲۲۰ سال قدمت دارد و بنیان آن به سال ۱۱۷۶ شمسی بازمی‌گردد. ساختار آن مستطیلی و دو طبقه است و در انتهای راسته اصلی از سمت میدان تجریش قرار دارد. این بنا در ۲۵ مهر ۱۳۸۳ به‌عنوان اثر ملی ثبت شد.
اگر درباره تجریش و محله‌های شمال تهران خوانده باشید، می‌دانید که تکیه بازار تجریش در روزهای عادی، بازارِ میوه و تره‌بار است. در محرم، محل عزاداری و تعزیه می‌شود و تعزیه‌خوانی آن در فهرست میراث ناملموس (معنوی) کشور ثبت شده است.
بازسازی تکیه تجریش
در ۴ مرداد ۱۳۶۶، سیلابِ دره‌های دربند و گلابدره به تجریش رسید و به تکیه آسیب زد؛ و این بنا بعدها با همت مردم و کسبه بازسازی شد.
مساجد تاریخی بازار
در محدوده بازار ۳ مسجد تاریخی و شناخته‌شده وجود دارد که هر یک جایگاه ویژه‌ای در بافت منطقه دارند. مسجد اعظم با قدمتی که به دوران قاجار بازمی‌گردد، قدیمی‌ترین مسجد این منطقه است و با ظرفیت ۴۵۰ نفر برای آقایان و ۲۵۰ نفر برای بانوان، جایگاهی محوری در مراسم مذهبی دارد؛ به‌ویژه در شب‌های قدر و ایام محرم که شاهد حضور شخصیت‌های برجسته و مهم است.
علاوه‌بر آن، مسجد صاحب‌الزمان (مسجد خان) در کوچه بعثت (پلاک ۱۰/۸۷) و مسجد سیدالشهدا واقع در کوچه مسجد (پلاک ۱) از دیگر مراکز مهم مذهبی این محدوده هستند.
مسیر قدم‌به‌قدم از میدان تجریش تا میدان قدس
این مسیر کوتاه اما پرجنب‌وجوش، از دهانه اصلی میدان تجریش آغاز می‌شود. پس از طی حدود ۶۰۰ متر پیاده‌روی در دالان اصلی و پرتردد منطقه، شما به میدان قدس خواهید رسید. این مسیر با گذشتن از میان دالان‌ها و گذرگاه‌های تاریخی، گویای روح بازار و بافت قدیمی منطقه است. مراحل اصلی این مسیر به ترتیب زیر است:
- میوه‌فروشی‌های ورودی و دست‌فروش‌ها: دهانه میدان تجریش و روبه‌روی غرفه‌های ورودی؛
- راسته ادویه، ترشی و سبزی‌خردکنی: قدم‌های اول ورودی میدان تجریش (سمت چپ و راست راسته اصلی)؛
- پله‌های تکیه و تسبیح‌فروشی: میانه مسیر، پس از عبور از حجره‌های زعفران، آجیل و نقره در مجاورت پله‌های ورودی تکیه؛
- تکیه بزرگ تجریش: انتهای راسته اول از سمت میدان تجریش، بلافاصله پس از پله‌ها (شامل محوطه مرکزی و حجره‌های اطراف آن)؛
- غرفه‌های کفش، پوشاک و لوازم خانگی: نیمه دوم بازار در دالان اصلی، حدفاصل تکیه تا میدان قدس؛
- پخت گز و نانوایی فانتزی: بخش پایانی بازار، نزدیک به خروجی میدان قدس.
راسته ادویه، ترشی، خشکبار و خوراکی‌ها
در همان قدم‌های اول سمت چپ ورودی میدان تجریش، «ترشیجات و لواشک‌های عمه لیلا» قرار دارد که بیش از ۲۰ مدل ترشی، شور، رب انار، لواشک خانگی و سمنوی مخصوص عرضه می‌کند. در همین راسته، «مغازه نیری» ادویه‌های خالص و روغن‌های نارگیل می‌فروشد و در حضور مشتری از کنجد روغن‌گیری می‌کند. درست روبه‌روی آن‌ها نیز سبزی‌فروشی سنتی بازار مستقر است که سبزی آش، پلو و قورمه را جلوی چشمتان خرد می‌کند.
در ادامه مسیر به حجره‌های زعفران، آجیل و خرما برمی‌خورید و در بخش پایانی بازار (نزدیک خروجی میدان قدس) به کارگاه‌های پخت تازه گز و باقلوای خشکبار داریوش می‌رسید و در نهایت، غرفه شلوغ نان فانتزی و سنتی را خواهید دید.
بازار میوه و تره‌بار (ورودی و تکیه)
بازدید از دهانه میدان تجریش با غرفه‌های میوه‌های فصلی آغاز می‌شود که روبه‌روی آن‌ها دست‌فروش‌ها بساط نوبرانه پهن می‌کنند؛ اما بخش اصلی بازار میوه و تره‌بار در محوطه مرکزی تکیه قاجاری (بزرگ) تجریش مستقر است؛ جایی که بیش از ۵۰ نوع میوه کمیاب، استوایی و نوبرانه به‌همراه سبزی‌های کوهی، سیر تازه و اسفناج عرضه می‌شود و در فصل بهار و تابستان، دست‌فروش‌ها چغاله بادام و زغال‌اخته می‌فروشند.
بازار میوه یا تعزیه؟
بازار میوه تجریش در ۱۰ روز اول ماه محرم به‌طور کامل تعطیل است و تکیه به مراسم عزاداری و تعزیه اختصاص می‌یابد.
صنایع دستی، ظروف مسی و زیورآلات
در دالان‌های اطراف تکیه و کنار پله‌های میانی بازار، حجره‌های صنایع دستی متمرکز شده‌اند. کنار پله‌های ورودی تکیه، حجره بزرگ فروش تسبیح‌های رنگارنگ و چشم‌نظر قرار دارد و در سایر بخش‌های این محدوده، انواع گلیم، زیورآلات سنتی و نقره، ظروف مسی چکشی و قابلمه‌های جهیزیه به فروش می‌رسد. صنایع دستی بازار به‌دلیل اصالت و تنوع، برای خرید سوغاتی گردشگران خارجی هم گزینه جذابی است.
اقامتگاه‌های تهران
پوشاک، کیف، کفش و لوازم خانه و آشپزخانه
با عبور از تکیه در دالان اصلی به‌سمت میدان قدس، میوه‌فروش‌ها کم می‌شوند و غرفه‌های لوازم آشپزخانه (از دم‌کنی و اسپنددودکن تا ایرفرایر و میکسر) به‌همراه حجره‌های لباس و کفش مسیر را پوشش می‌دهند. بسیاری از حجره‌های پوشاک در این بخش عمده‌فروشی هستند که همین موضوع قیمت آن‌ها را جذاب کرده است و تنوع کالاهایشان از لباس سنتی تا پوشاک روزمره را دربرمی‌گیرد. برای ادامه خرید پوشاک، پاساژ قائم و مغازه‌های حاشیه خیابان شهرداری در خروجی میدان قدس گزینه‌های دیگری هستند که در نزدیکی این بازار قرار دارند.
شکم‌گردی در بازار تجریش
اگر قصد بازدید از بازار تجریش را دارید، حتماً باید با طعم‌های اصیل این منطقه آشنا شوید. در ادامه، مجموعه‌ای از بهترین و محبوب‌ترین نقاط برای صرف غذا در این محدوده را معرفی می‌کنیم. البته اطلاع از لیست کامل بهترین رستوران‌های تجریش هم می‌تواند یاور خوبی برای شکم‌گردی شما در شمال تهران باشد:
- آش و حلیم سیدمهدی: این مغازه در کنار ورودی امامزاده صالح و در ابتدای خیابان شهرداری قرار دارد. آش رشته و حلیم آن، از صبح زود تا شب سرو می‌شود و صف طولانی مشتریان، بهترین گواه برای کیفیت بالای آن است.
- شمرون کباب: این مجموعه بهترین رستوران برای عاشقان کباب است که در محدوده میدان تجریش، خیابان شهرداری، بن‌بست زعیم، پلاک ۹ (ورودی دالان بازار) قرار دارد و با چلوکباب‌های کوبیده و برگ سنتی شناخته می‌شود. اگر نگاهی به لیست بهترین کباب‌سراهای تهران انداخته باشید، بی‌شک درباره کیفیت بالای کباب‌های این رستوران شنیده‌اید.
- بستنی اکبر مشتی: در ابتدای خیابان تجریش، می‌توانید طعم اصیل بستنی‌های زعفرانی سنتی را در بستنی اکبر مشتی بچشید. کیفیت بستنی زعفرانی‌های این حجره بازار به‌قدری بالاست که می‌توان نام این مجموعه را در لیست بهترین بستنی فروشی‌های تهران پیدا کرد.
- سمنوی عمه لیلا: یکی از تجربه‌های منحصر‌به‌فرد بازار، چشیدن سمنوی این مغازه است. این خوراکی که در راسته اصلی بازار قرار دارد، به روش سنتی پخته شده و طعمی متمایز دارد که فقط در همین مغازه می‌توان آن را پیدا کرد.
کجا باقالی و لبو بخوریم؟
در فصل‌های سرد سال، دکه‌های سیار باقالی و لبو در دو ورودی اصلی میدان تجریش و میدان قدس حاضرند و از ساعت ۵ عصر به بعد، با لبو و باقالی گرم، فضای بازار را مهیج‌تر می‌کنند.
ساعت کاری و بهترین زمان بازدید
انتخاب زمان مناسب برای بازدید از بازار تجریش، بستگی به هدف شما از سفر دارد؛ با اینکه این بازار همه روزه از حدود ۹ صبح تا ۱۰ شب باز است و جمعه‌ها روزهای شلوغ‌تری را پشت سر می‌گذارد، اما بهترین زمان بازدید به حال و هوای شما و قصدتان از خرید بستگی دارد. در ادامه، زمان‌بندی‌های مختلف را برای شما تحلیل کرده‌ایم:
| ویژگی بازدید | زمان پیشنهادی | ویژگی اصلی |
| خرید آرام و خلوت | وسط هفته (شنبه تا چهارشنبه) – ۹ تا ۱۱ صبح | دالان‌های خلوت و دسترسی آسان |
| تجربه حال‌وهوای بازار | عصرها و شب‌ها | روشن شدن چراغ‌های دکان‌ها و شور و حال شبانه |
| تجربه معنوی و شلوغ | چهارشنبه‌ها (به دلیل حضور زائران) | فضای معنوی و جنب‌وجوش بیشتر |
| مناسبت‌های مذهبی | دهه اول محرم / شب‌های قدر | تماشای مراسم‌های سنتی و معنوی |
| خرید شب عید | اواخر اسفند ماه | اتمسفر پرهیجان نوروز |
جاهای دیدنی اطراف بازار تجریش
اگر زمان‌بندی مناسبی داشته باشید و بتوانید کمی زودتر از بازار خارج شوید، بازدید از جاذبه‌های اطراف بازار تجریش، خالی از لطف نخواهد بود.
امامزاده صالح
در بدو ورود به بازار تجریش، بلافاصله با شکوه بنای امامزاده صالح روبه‌رو می‌شوید که با فاصله‌ای نزدیک در ورودی بازار خودنمایی می‌کند. این بنا که قدمت آن به دوران ایلخانی و حدود ۷۰۰ هجری قمری بازمی‌گردد، از سال ۱۳۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شده است. زائران می‌توانند در فصول بهار و تابستان از ساعت ۶ صبح تا نیمه‌شب و در پاییز و زمستان تا ساعت ۱۱ شب، از این حرم شریف زیارت کنند.
توجه داشته باشید چهارشنبه‌ها شلوغ‌ترین روز برای حضور در این مکان است. در میان این فضای معنوی، سنت‌های جالبی نیز به چشم می‌خورد؛ از جمله نذر نمک که در میان مردم رواج دارد. گفته می‌شود ریشه این باور به دوران گذشته بازمی‌گردد که برای باز کردن مسیرهای یخ‌زده و برفیِ زائران، نمک بر راه می‌پاشیدند و امروزه مردم برای ادای نذر خود، نمک را میان زائران و در صحن حرم پخش می‌کنند.
برای ادامه سفر
پاساژ قائم و مراکز خرید اطراف
محدوده تجریش میزبان مراکز تجاری و معماری متعددی است؛ از جمله پاساژ قائم واقع در خیابان تجریش با قدمتی ۴۰ ساله با ۷ طبقه که حدود ۷۰۰ غرفه در حوزه‌های طلا، پوشاک و لوازم منزل دارد و از ساعت ۹:۳۰ صبح تا ۱۰ شب فعالیت می‌کند.
در نزدیکی این منطقه، بنای ارگ تجریش در ابتدای خیابان سعدآباد (در فاصله ۱۰ دقیقه‌ای پیاده‌روی از بازار) قرار گرفته که ساختاری ۱۰ طبقه، شامل ۵ طبقه پارکینگ داشته و تا ساعت ۱۰ شب باز است. در این میان، تندیس سنتر نیز در ضلع شمالی میدان تجریش و در فاصله ۳ دقیقه‌ای پیاده‌روی قرار گرفته است.
پس اگر تجریش بخشی از برنامه شهرگردی شماست، برای تکمیل سفر خود، نگاهی به لیست جاهای دیدنی تهران در این منطقه بیندازید و برنامه بازدیدتان را کامل کنید.
کاخ نیاوران و باغ فردوس
اگر قصد بازدید از کاخ‌های تاریخی را دارید، پیشنهاد می‌کنیم برنامه خود را با کاخ نیاوران آغاز کنید که موزه دوران قاجار و پهلوی است و در فاصله حدود ۳.۵ کیلومتری (۱۵ دقیقه با تاکسی) از بازار قرار دارد. توجه داشته باشید ساعات بازدید از این کاخ در نیمه اول و دوم سال متفاوت است. بنابراین بهتر است با خواندن درباره کاخ نیاوران، از زمان دقیق بازدید مطلع شوید و بازدید از بازار را برای تماشای فضای زنده آن در عصر و شب نگه دارید.
در مسیر بازگشت یا در نزدیکی منطقه نیز، می‌توانید سری به باغ فردوس در خیابان ولیعصر بزنید که تنها حدود ۱ کیلومتر (۲۰ دقیقه پیاده‌روی) از بازار فاصله دارد. این باغ تاریخی که از دوران محمدشاه قاجار به‌جا مانده و اکنون به عنوان موزه سینما شناخته می‌شود، دارای محوطه‌ای است که از ساعت ۹ صبح تا ۱۱ شب به‌صورت رایگان در دسترس عموم قرار دارد؛ اما برای ورود به تالارهای موزه، باید زمان خاصی را در نظر بگیرید. با مطالعه موزه سینمای ایران، از زمان دقیق بازدید تالارهای موزه مطلع خواهید شد.
دربند
برای ادامه گشت‌وگذار، می‌توانید از میدان تجریش با حدود ۵ دقیقه تاکسی‌سواری و پیمودن مسافت ۲.۵ کیلومتری به میدان دربند برسید؛ جایی که مسیر کوهپیمایی آن به‌صورت ۲۴ ساعته و رایگان در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد و رستوران‌های محلی آن نیز از ساعت ۸ صبح تا ۱۲ شب پذیرای مهمانان هستند.
اگر می‌خواهید نهایت استفاده را از این منطقه ببرید، بهترین پیشنهاد برای یک برنامه کامل یک‌روزه این است که بازدید از کاخ نیاوران را برای صبح برنامه‌ریزی کنید، ساعات عصر تا شب را به گشت‌وگذار در بازار پرنشاط تجریش اختصاص دهید و در نهایت، شب‌هنگام برای صرف شام راهی رستوران‌های دربند شوید.
سخن پایانی
برای کم‌دردسرترین بازدید، بهتر است با مترو به تجریش بیایید، صبح کاخ نیاوران را ببینید و از بعدازظهر با پیاده‌روی سبک، بازار را از میدان تجریش تا میدان قدس بروید. اگر برای چند روز به تهران می‌آیید، حتما اقامتگاه‌های اتاقک در شمال تهران را ببینید و با اجاره خانه روزانه در تهران، برنامه‌ریزی بهتری برای سفرتان داشته باشید.
آیا بازار تجریش جمعه باز است؟
بله! بازار تجریش جمعه‌ها مثل روزهای دیگر از ۹ صبح تا ۱۰ شب باز است.
ساعت کاری بازار تجریش چیست؟
بازار تجریش همه روزه از ۹ صبح تا ۱۰ شب باز است. شلوغ‌ترین ساعت‌ها عصر تا شب است و جمعه‌ها از روزهای عادی شلوغ‌تر است.
بازار تجریش چه چیزهایی دارد؟
کالاهای اصلی بازار، شامل میوه، ادویه و ترشی، صنایع دستی، پوشاک و لوازم خانگی است. رستوران‌ها و دکه‌های غذایی هم در بازار فعال هستند.
چطور با مترو به بازار تجریش برویم؟
با خط ۱ (قرمز) تا ایستگاه پایانی تجریش بروید. بازار حدود ۳۰۰ متر تا ایستگاه فاصله دارد. برای رسیدن به سطح خیابان باید از ۴ ردیف پله‌برقی بالا بیایید.
قدمت بازار تجریش چقدر است؟
قدمت بازار در روایت‌های مختلف بین ۷۰ تا ۲۰۰ سال است. معتبرترین شاهد، تکیه ۲۲۰ ساله بازار است که بنیان آن به سال ۱۱۷۶ شمسی بازمی‌گردد و ثبت ملی شده است.
بازار تجریش پارکینگ دارد؟
نزدیک‌ترین گزینه‌ها پارکینگ ارگ تجریش و تندیس سنتر است.
