معرفی روستای قلات شیراز؛ روستایی سرسبز با حال و هوای تاریخی

بین همه جاهای دیدنی اطراف شیراز، روستای قلات حال‌وهوای متفاوتی دارد. ترکیب طبیعت سرسبز، بافت قدیمی و فضای آرام این روستا باعث شده خیلی‌ها برای یک سفر کوتاه و دلچسب، قلات را انتخاب کنند. قدم زدن در کوچه‌های قدیمی قلات، تماشای خانه‌های سنتی و شنیدن صدای جریان آب، حس‌وحالی متفاوت از زندگی شهری را برایتان زنده می‌کند. اینجا همه‌چیز آرام‌تر به نظر می‌رسد؛ از هوای خنک کوهستان گرفته تا درختانی که سایه‌شان روی مسیرهای سنگ‌فرش افتاده است. خیلی‌ها قلات را فقط یک روستا نمی‌دانند، بلکه آن را جایی برای نفس کشیدن، آرام شدن و ساختن چند ساعت خاطره خوب می‌بینند.

در کنار طبیعت زیبا، کافه‌های دنج و فضای صمیمی روستا هم جذابیت قلات را بیشتر کرده‌اند. فرقی نمی‌کند اهل عکاسی باشید، طبیعت‌گردی را دوست داشته باشید یا فقط بخواهید یک روز متفاوت را کنار خانواده و دوستانتان بگذرانید؛ قلات می‌تواند همان مقصدی باشد که مدت‌ها دنبالش بوده‌اید. مخصوصا در فصل‌های بهار و پاییز که روستا زیباترین چهره خودش را نشان می‌دهد، حال‌وهوای این منطقه بیشتر از همیشه دلنشین می‌شود.

اگر دوست دارید با روستای قلات بیشتر آشنا شوید، ادامه این مطلب از مجله گردشگری اتاقک را از دست ندهید. شاید بعد از خواندنش، مقصد سفر بعدی‌تان همین روستای دوست‌داشتنی باشد.

روستای قلات در یک نگاه

روستای قلات کجاست

روستای قلات یکی از زیباترین روستاهای اطراف شیراز است که در فاصله حدود ۳۶ کیلومتری شمال غرب این شهر قرار دارد. این روستای خوش‌آب‌وهوا در دل کوه‌های زاگرس جا گرفته و به‌خاطر ارتفاع زیادش از سطح دریا، حتی در روزهای گرم تابستان هم هوایی خنک و دل‌پذیر دارد. به همین دلیل خیلی از گردشگران برای فرار از گرمای شیراز، راهی قلات می‌شوند و چند ساعتی را در آرامش طبیعت آن سپری می‌کنند. چیزی که قلات را از خیلی از روستاهای اطراف متفاوت می‌کند، ترکیب جذاب طبیعت و بافت تاریخی آن است. وقتی وارد روستا می‌شوید، خانه‌های پلکانی، کوچه‌های سنگی، باغ‌های سرسبز و صدای آب، حس‌وحال متفاوتی به شما می‌دهند؛ انگار وارد فضایی دور از هیاهوی زندگی شهری شده‌اید. در کنار این زیبایی‌ها، آثار تاریخی و طبیعت بکر روستا هم باعث شده‌اند قلات به یکی از محبوب‌ترین مقصدهای گردشگری استان فارس تبدیل شود.

این روستای ییلاقی با جمعیتی هفت هزار نفری، فقط یک مقصد طبیعت‌گردی ساده نیست؛ بلکه جایی‌ست که می‌توانید هم از هوای پاک کوهستان لذت ببرید و هم حال‌وهوای زندگی سنتی را از نزدیک تجربه کنید. جالب است بدانید خانه‌های پلکانی قلات در سال ۱۳۹۸ به‌عنوان نخستین بافت روستایی تاریخی ـ طبیعی استان فارس در فهرست میراث ملی ایران ثبت شده است؛ موضوعی که ارزش و اهمیت این روستای دوست‌داشتنی را بیشتر نشان می‌دهد.

تاریخچه روستای قلات شیراز

روستای قلات فقط یک روستای خوش‌آب‌وهوا نیست؛ اینجا بخشی از تاریخ قدیمی استان فارس را در دل خودش نگه داشته است. وقتی میان کوچه‌های سنگی روستا قدم می‌زنید یا درختان کهنسال و خانه‌های قدیمی را می‌بینید، به‌خوبی متوجه می‌شوید که قلات قدمتی طولانی دارد و سال‌های زیادی از شکل‌گیری آن می‌گذرد. بسیاری از روایت‌ها و نشانه‌های تاریخی، قدمت این روستا را به صدها و حتی هزاران سال قبل نسبت می‌دهند. در گذشته، قلات را با نام «کلات» می‌شناختند؛ واژه‌ای که به آبادی یا قلعه‌ای ساخته‌شده روی ارتفاعات اشاره دارد. موقعیت جغرافیایی روستا هم نشان می‌دهد که انتخاب این نام برای این روستا بی‌دلیل نبوده است.

 قرار گرفتن قلات در دل کوهستان، دسترسی به چشمه‌های فراوان و امنیت طبیعی منطقه، باعث شده بود این روستا از گذشته محل مناسبی برای زندگی و استقرار باشد. گفته می‌شود یکی از دلایل اصلی شکل‌گیری قلات، اهمیت دفاعی و امنیتی آن بوده؛ چون این منطقه در مسیر کوچ عشایر قرار داشته و رفت‌وآمد زیادی در آن انجام می‌شده است. طبیعت سرسبز و آب‌وهوای خنک قلات باعث شده بود در دوره‌های مختلف، این روستا به‌عنوان منطقه‌ای ییلاقی شناخته شود و حتی برخی خاندان‌های متمول شیرازی برای استراحت و گذراندن فصل‌های گرم سال به این منطقه سفر کنند. هنوز هم وقتی وارد روستا می‌شوید، حال‌وهوای سنتی و آرام آن حس زندگی در سال‌های دور را برایتان زنده می‌کند.

معماری روستای قلات

معماری یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این روستای کوهستانی است؛ معماری‌ای که با طبیعت اطراف کاملا هماهنگ شده و حال‌وهوایی متفاوت به روستا داده است. خانه‌های قلات به‌صورت پلکانی در دامنه کوه ساخته شده‌اند و کنار هم قرار گرفتن آن‌ها، منظره‌ای چشم‌نواز و خاص ایجاد کرده است. بیشتر خانه‌های قدیمی روستا با مصالحی مثل سنگ، چوب، خشت و گل ساخته شده‌اند و سقف‌های ساده و مسطح دارند. بعضی از خانه‌ها به صورت دو یا سه طبقه ساخته شده‌اند که طبقات پایین‌تر بیشتر برای نگهداری دام یا انبار استفاده می‌شده و خانواده‌ها در طبقات بالایی زندگی می‌کرده‌اند. ترکیب این خانه‌های سنتی با درختان بلند و کوچه‌های سنگی، فضای قلات را شبیه روستاهای قدیمی و آرام کوهستانی کرده است. البته در سال‌های اخیر و با بیشتر شدن گردشگران، خانه‌های نوساز هم در بعضی بخش‌های روستا دیده می‌شوند، اما هنوز هم بافت سنتی و اصالت معماری قلات، جذابیت اصلی آن به حساب می‌آید.

فرهنگ و آداب و رسوم روستای قلات

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های سفر به روستای قلات، آشنا شدن با مردم خون‌گرم و همچنین فرهنگ دوست‌داشتنی این روستاست. اهالی قلات به مهمان‌نوازی و رفتار صمیمانه معروف‌اند و وقتی وارد روستا می‌شوید، خیلی زود این حس خوب را از برخورد مردم متوجه می‌شوید. بسیاری از خانواده‌های روستا هنوز سبک زندگی سنتی خود را حفظ کرده‌اند و همین موضوع باعث شده حال‌وهوای قلات با خیلی از مناطق گردشگری دیگر متفاوت باشد. مردم قلات ریشه‌های فرهنگی قدیمی و ارزشمندی دارند و هنوز هم در مراسم‌ها و جشن‌های محلی، آیین‌های سنتی را با شور و اشتیاق برگزار می‌کنند. در روزهایی مثل نوروز، چهارشنبه‌سوری، ماه رمضان یا مراسم محرم، فضای روستا رنگ‌وبوی خاصی می‌گیرد و مراسم‌های محلی با حال‌وهوایی صمیمی برگزار می‌شود. اگر در این ایام به قلات سفر کنید، احتمال زیادی دارد با دورهمی‌های سنتی و مراسم‌هایی روبه‌رو شوید که حس زندگی قدیمی و اصیل را برایتان زنده می‌کنند.

یکی از بخش‌های جالب فرهنگ مردم قلات، پوشش محلی و موسیقی سنتی آن‌هاست. در جشن‌ها و مخصوصا عروسی‌ها، خیلی از اهالی لباس‌های زیبای عشایر قشقایی را می‌پوشند و با سازهایی مثل دهل، سرنا، ویلون و ضرب، فضای شادی در روستا ایجاد می‌شود. در میان رسم‌های قدیمی قلات، آواز «واشنگ» هم جایگاه ویژه‌ای دارد؛ نوعی هم‌خوانی زیبا که معمولاً زنان روستا در مراسم عروسی اجرا می‌کنند و شنیدن آن برای گردشگران تجربه‌ای متفاوت و به‌یادماندنی است. همین ترکیب فرهنگ بومی و رفتار گرم مردم، باعث شده قلات فقط یک مقصد طبیعت‌گردی نباشد؛ بلکه جایی باشد که می‌توانید بخشی از فرهنگ اصیل جنوب ایران را از نزدیک لمس کنید.

علت نامگذاری روستای قلات

اسم روستای قلات برای خیلی از گردشگرها جالب و سؤال‌برانگیز است و خیلی‌ها دوست دارند بدانند این نام از کجا آمده است. واژه «قلات» در زبان و گویش‌های قدیمی، معمولاً به مکان‌های مرتفع، سنگی یا شبیه قلعه گفته می‌شده؛ موضوعی که کاملاً با موقعیت جغرافیایی این روستا هماهنگ است. قلات در دل ارتفاعات زاگرس قرار گرفته و از چند طرف با کوه و صخره‌های طبیعی احاطه شده است. مسیرهای شیب‌دار، کوچه‌های سنگی و موقعیت مرتفع روستا باعث می‌شد این منطقه در گذشته حالتی امن و دفاعی داشته باشد. به همین دلیل بعضی‌ها معتقدند نام قلات از واژه «قلعه» گرفته شده و به استحکام و موقعیت محافظت‌شده این منطقه اشاره دارد.

برخی روایت‌های محلی هم می‌گویند دلیل این نام‌گذاری، قرار گرفتن روستا در نقطه‌ای بلند و مشرف به دشت‌های اطراف شیراز بوده است؛ جایی که از گذشته دید مناسبی به مناطق اطراف داشته و برای سکونت و امنیت اهمیت زیادی پیدا می‌کرده است. همین ترکیب طبیعت کوهستانی و موقعیت خاص، باعث شده نام قلات کاملا برازنده این روستای تاریخی و زیبا باشد.

اقتصاد روستای قلات  شیراز

زندگی در روستای قلات هنوز تا حد زیادی رنگ‌وبوی سنتی خودش را حفظ کرده و بیشتر مردم روستا از راه کشاورزی، باغداری و دامداری امرارمعاش می‌کنند. وجود آب‌وهوای خنک و طبیعت حاصلخیز باعث شده باغ‌های میوه و زمین‌های کشاورزی بخش مهمی از زندگی اهالی قلات باشند و بسیاری از خانواده‌ها همچنان به شیوه سنتی در این زمینه فعالیت کنند.
در کنار کشاورزی، صنایع‌دستی هم جایگاه مهمی در اقتصاد روستا دارد. یکی از معروف‌ترین هنرهای مردم قلات، گیوه‌بافی است؛ کفش‌های دست‌دوزی که با مواد طبیعی ساخته می‌شوند و به‌خاطر سبک بودن و مقاومت بالا، برای مسیرهای کوهستانی انتخاب بسیار مناسبی هستند. جالب است بدانید هرچه بیشتر از گیوه استفاده می‌شود، نرم‌تر و راحت‌تر خواهد شد و همین موضوع آن را به یکی از صنایع‌دستی محبوب این منطقه تبدیل کرده است.

بسیاری از اهالی روستا علاوه بر محصولات کشاورزی، وسایل و صنایع‌دستی محلی مثل گیوه، سبدهای دست‌بافت و مشک‌های سنتی را هم به گردشگران عرضه می‌کنند. همین ارتباط نزدیک میان طبیعت، هنرهای بومی و زندگی روزمره مردم، باعث شده اقتصاد قلات همچنان حال‌وهوای اصیل و محلی خود را حفظ کند.

آب و هوای روستای قلات

روستای قلات به‌خاطر قرار گرفتن در منطقه‌ای کوهستانی، آب‌وهوایی خنک و دل‌پذیر دارد و در هر فصل، از بهار پر از شکوفه و تابستان‌های خنک گرفته تا پاییز رنگارنگ و زمستان‌های آرام و برفی، زیبایی متفاوتی را به شما نشان می‌دهد. همین هوای مطبوع و طبیعت چهارفصل، یکی از مهم‌ترین دلایلی‌ست که قلات را به مقصدی محبوب برای طبیعت‌گردی در اطراف شیراز تبدیل کرده است.

قلات در بهار

بهار بدون شک یکی از زیباترین زمان‌ها برای سفر به قلات است. در این فصل، به لطف بارندگی‌های بهاری روستا کاملاً سرسبز می‌شود و شکوفه‌های درختان، صدای آبشارها و هوای خنک کوهستان، فضای فوق‌العاده‌ای ایجاد می‌کنند. دمای هوای قلات در بهار معتدل و بین 15 تا 25 درجه سانتی‌گراد است که برای پیاده‌روی، عکاسی و گشت‌وگذار در طبیعت کاملا مناسب است. صبح‌ها و شب‌ها هوا کمی خنک است و در طول روز نسیم ملایمی در روستا جریان دارد. اگر دوست دارید قلات را در شاداب‌ترین و زنده‌ترین حالت خودش ببینید، بهار انتخاب فوق‌العاده‌ای برایتان خواهد بود.

قلات در تابستان

تابستان‌های قلات نسبت به بسیاری از مناطق فارس خنک‌تر است. دمای هوا در روز معمولاً حدود ۲۵ تا ۳۰ درجه می‌شود، اما شب‌ها هوا خنک و دل‌چسب است و گاهی حتی به لباس نازک آستین‌بلند نیاز پیدا می‌کنید.  باغ‌های میوه نیز در این فصل پررونق هستند و می‌توانید میوه‌های تازه تابستانی را مستقیم از باغداران تهیه و میل بکنید. وجود درختان بلند، رودخانه و فضای کوهستانی باعث شده گرمای تابستان در این روستا آزاردهنده نباشد و خیلی‌ها برای فرار از هوای گرم شهر به قلات پناه بیاورند.

قلات در پاییز

قلات در پاییز حال‌وهوایی آرام و رویایی دارد و دمای هوای آن بین ۱۰ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد می‌شود. برگ‌های رنگارنگ درختان، کوچه‌های سنگی روستا را به منظره‌ای شبیه کارت‌پستال تبدیل می‌کنند و هوای خنک پاییزی، لذت قدم زدن در طبیعت را چند برابر می‌کند. اگر اهل عکاسی یا عاشق فضاهای دنج و خلوت باشید، پاییز یکی از بهترین فصل‌ها برای سفر به قلات است. مه صبحگاهی و سکوت دلنشین روستا در این فصل، حس متفاوتی به شما می‌دهد.

قلات در زمستان

زمستان‌های قلات سرد و گاهی برفی است. دمای هوا در بعضی روزها به زیر صفر می‌رسد و هوای روستا کاملا زمستانی می‌شود. پوشیده شدن کوچه‌ها و دامنه‌های اطراف با برف، منظره‌ای آرام و تماشایی می‌سازد که برای خیلی از گردشگران جذاب است. البته اگر در این فصل به قلات سفر می‌کنید، بهتر است لباس گرم، کفش مناسب و وسایل ضروری همراه داشته باشید؛ چون بعضی مسیرهای روستا شیب‌دار و لغزنده می‌شوند. با این حال، نشستن در کافه‌های گرم و تماشای طبیعت زمستانی قلات، تجربه‌ای‌ست که می‌تواند برایتان بسیار خاطره‌انگیز باشد.

بهترین زمان سفر به روستای قلات

اگر بخواهیم بهترین زمان سفر به قلات را انتخاب کنیم، بیشتر گردشگران فصل‌های بهار و تابستان را پیشنهاد می‌کنند. در این زمان، هوای خنک و مطبوع روستا در کنار طبیعت سرسبز و آبشارهای پرآب، فضایی فوق‌العاده برای گشت‌وگذار و استراحت ایجاد می‌کند. وقتی گرمای شیراز بیشتر می‌شود، قلات با نسیم خنک کوهستانی و کوچه‌های آرامش‌بخشش، تبدیل به یکی از بهترین مقصدها برای یک سفر کوتاه و حال‌خوب‌کن می‌شود.

البته قلات در پاییز و زمستان هم زیبایی‌های خاص خودش را دارد. پاییز با برگ‌های رنگارنگ و هوای دلنشین، فضایی رویایی برای عکاسی و طبیعت‌گردی می‌سازد و زمستان هم با منظره‌های برفی و آرامش متفاوتش، طرفداران خودش را دارد. فقط اگر در فصل‌های سرد به این منطقه سفر می‌کنید، بهتر است لباس گرم و کفش مناسب همراه داشته باشید تا بتوانید با خیال راحت در مسیرهای سنگی و شیب‌دار روستا قدم بزنید و از طبیعت زیبای آن لذت ببرید.

جاهای دیدنی روستای قلات

 قلات فقط یک روستای خوش‌آب‌وهوا با طبیعت زیبا نیست؛ اینجا گوشه‌هایی از تاریخ و معماری قدیمی را هم در دل خودش پنهان کرده است. وقتی در کوچه‌های سنگی روستا قدم می‌زنید، هر گوشه می‌تواند شما را به بخشی از گذشته ببرد؛ از قلعه‌ای قدیمی روی ارتفاعات گرفته تا کلیسایی آرام میان درختان و حمامی که روایت‌های جالبی درباره آن شنیده می‌شود. همین ترکیب طبیعت و تاریخ، قلات را به مقصدی متفاوت و جذاب برای گردشگران تبدیل کرده است.

قلعه قزل ارسلان

یکی از تاریخی‌ترین و اسرارآمیزترین دیدنی‌های روستای قلات، قلعه‌ای قدیمی‌ست که اهالی آن را با نام «قلعه قزل ارسلان» می‌شناسند. این قلعه روی ارتفاعات مشرف به روستا قرار گرفته و برای رسیدن به آن باید کمی مسیر کوهستانی را بالا بروید؛ اما چشم‌اندازی که از بالای قلعه می‌بینید، کاملا ارزشش را دارد.

امروز بخش زیادی از این قلعه به‌صورت خرابه باقی مانده، اما همان دیوارهای سنگی و آثار برج‌وباروها هم به‌خوبی نشان می‌دهند که اینجا روزگاری یک دژ مهم و مستحکم بوده است. گفته می‌شود قدمت بخش‌هایی از قلعه به دوره‌های بسیار قدیمی می‌رسد و بعدها در دوران سلجوقیان بازسازی شده است. بعضی از اهالی هم باور دارند این قلعه به اتابکان فارس تعلق داشته و به‌دلیل موقعیت مرتفع و استراتژیکش، کاربرد دفاعی داشته است. فضای تاریخی، سکوت کوهستان و منظره وسیع اطراف، حال‌وهوای خاصی به این قلعه داده است؛ جایی که هنوز هم ردپای تاریخ را می‌توانید میان سنگ‌ها و دیوارهای قدیمی‌اش حس کنید. حتی سعدی هم در یکی از اشعارش از این قلعه یاد کرده و استحکام و عظمت آن را توصیف کرده است.

کلیسای قلات

در میان کوچه‌های آرام و درختان قدیمی روستا، کلیسایی سنگی و قدیمی دیده می‌شود که یکی از خاص‌ترین بناهای تاریخی قلات به حساب می‌آید. این کلیسا که به «کلیسای تجلیل مسیح» معروف است، قدمتش به سال‌های جنگ جهانی اول برمی‌گردد و گفته می‌شود برای مسیحیان ساکن منطقه ساخته شده بوده است.

معماری ساده و سنگی کلیسا در کنار فضای ساکت اطرافش، حس متفاوتی به بازدیدکنندگان می‌دهد. هرچند بخشی از بنا در طول زمان آسیب دیده، اما هنوز هم یکی از جاذبه‌های جالب و متفاوت قلات محسوب می‌شود و گردشگران زیادی برای دیدن آن به این قسمت از روستا سر می‌زنند.

حمام قدیمی قلات

حمام تاریخی قلات یکی دیگر از بناهای قدیمی روستاست که هنوز هم میان اهالی درباره آن روایت‌های جالبی شنیده می‌شود. بعضی از بزرگان روستا باور دارند که در گذشته، سعدی شاعر معروف ایرانی از این حمام استفاده کرده است و همین موضوع جذابیت آن را بیشتر کرده است.

هرچند بخش‌هایی از حمام در طول سال‌ها فرسوده و تخریب شده، اما معماری سنتی و فضای قدیمی آن هنوز هم حال‌وهوای خاص خودش را دارد. دیدن این حمام برای کسانی که به بناهای تاریخی و روایت‌های محلی علاقه دارند، می‌تواند تجربه‌ای جالب و متفاوت باشد.

آبشارهای قلات

یکی از زیباترین بخش‌های طبیعت قلات، آبشارهای آن هستند که در دامنه کوه سرخ و اطراف روستا قرار گرفته‌اند. صدای جریان آب در کنار درختان بلند و هوای خنک کوهستان، فضایی ساخته که خیلی از گردشگران فقط برای دیدن همین منظره‌ها راهی قلات می‌شوند. در این منطقه سه آبشار طبیعی وجود دارد که مسیر دسترسی به بعضی از آن‌ها راحت‌تر است و با کمی پیاده‌روی می‌توانید به آن‌ها برسید.

در مسیر رسیدن به آبشارها، طبیعت سرسبز و راه‌های سنگی روستا حسابی شما را سرگرم می‌کند و باعث می‌شود مسیر خودش بخشی از لذت سفر باشد. مخصوصا در فصل بهار و اوایل تابستان که آبشارها پرآب‌تر هستند، این بخش از قلات حال‌وهوایی فوق‌العاده پیدا می‌کند و برای عکاسی، استراحت یا حتی یک پیک‌نیک کوتاه، انتخاب بسیار جذابی خواهد بود.

خانه‌موزه قلات

در میان کوچه‌های قدیمی و آرام قلات، خانه‌ای سنتی وجود دارد که حال‌وهوای آن شما را به سال‌های دور می‌برد. این خانه قدیمی با تلاش یکی از اهالی هنرمند روستا به خانه‌موزه قلات تبدیل شده و امروز یکی از متفاوت‌ترین جاهای دیدنی منطقه به حساب می‌آید. فضای سنتی، اتاق‌های تو‌در‌تو، پله‌های سنگی و نور کم داخل خانه، حس جالبی از سفر به گذشته را برایتان ایجاد می‌کند.

داخل این موزه می‌توانید مجموعه‌ای از وسایل قدیمی مثل رادیوهای قدیمی، دوربین‌ها، سکه‌ها، اسکناس‌ها، ابزارهای سنتی و وسایل مربوط به گیوه‌بافی را ببینید. بخش جالب ماجرا اینجاست که فضای موزه کاملا صمیمی و متفاوت است و بازدیدکنندگان فقط تماشاگر نیستند؛ حتی در بعضی قسمت‌ها می‌توانید سازهای قدیمی را امتحان کنید و از نزدیک با حال‌وهوای زندگی قدیمی مردم روستا آشنا شوید.

یکی دیگر از جذابیت‌های خانه‌موزه، حضور صاحب هنرمند آن است که با عشق و حوصله، داستان بخش‌های مختلف موزه را برای شما تعریف می‌کند. همین فضای دوستانه و متفاوت باعث شده خیلی از گردشگران ایرانی و خارجی، بازدید از این خانه‌موزه را یکی از خاطره‌انگیزترین بخش‌های سفرشان به قلات بدانند.

سوغات و صنایع دستی روستای قلات

یکی از لذت‌بخش‌ترین بخش‌های سفر به روستای قلات، خرید سوغات و محصولات محلی آن است. قلات به‌خاطر طبیعت حاصلخیز و باغ‌های سرسبزش، محصولات خوش‌طعم و طبیعی زیادی دارد که خیلی از گردشگران آن‌ها را به‌عنوان یادگاری سفر با خودشان می‌برند. از معروف‌ترین سوغات این روستا می‌توان به انار، انگور، انجیر، گردو، بادام، زردآلو، آلو و گوجه‌سبز اشاره کرد. همچنین محصولاتی مثل رب انار، شیره انگور، آبغوره محلی، انواع خشکبار و عرقیات گیاهی نظیر بهارنارنج، بیدمشک و نعنای کوهی هم در میان مسافران طرفداران زیادی دارند.

در کنار خوراکی‌های خوشمزه، صنایع‌دستی قلات هم جذابیت خاص خودش را دارد. گیوه‌های دست‌بافت، سبدهای حصیری، وسایل چوبی و مشک‌های سنتی از جمله محصولاتی هستند که هنوز هم توسط مردم محلی ساخته می‌شوند و حال‌وهوای زندگی سنتی روستا را به‌خوبی نشان می‌دهند. بعضی از زنان هنرمند روستا هم دستبافت‌های پشمی، کیف‌های نمدی و وسایل تزئینی محلی را در غرفه‌های کوچک یا کافه‌های روستا عرضه می‌کنند.

در کل اگر در سفرتان به قلات به دنبال خرید سوغاتی باشید، قلات انتخاب‌های جذابی برایتان دارد که هر کدام بخشی از فرهنگ و سبک زندگی مردم این روستا را با خودشان دارند و می‌توانند حس‌وحال این سفر دوست‌داشتنی را برایتان ماندگارتر کنند.

غذاهای محلی روستای قلات

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های گشت‌وگذار در روستای خوش‌آب‌وهوای قلات، نشستن در کافه‌ها و رستوران‌های سنتی و چشیدن طعم غذاهایی‌ست که با مواد تازه و محلی طبخ می‌شوند. غذاهای قلات معمولاً ساده، خانگی و پر از عطر و طعم اصیل هستند و همین سادگی، لذت خوردنشان را چند برابر می‌کند. در بین غذاهای معروف این منطقه، آش رشته، آش دوغ، کشک و پیاز، کشک گردو و آبگوشت محلی طرفداران زیادی دارند. بعضی از رستوران‌ها هم غذاهایی مثل کلم‌پلوی شیرازی، اشکنه محلی یا کتلت‌های خانگی با سبزی‌های کوهی سرو می‌کنند که طعمی متفاوت و بسیار دلچسب دارند. استفاده از لبنیات محلی، سبزی‌های تازه و محصولات باغی باعث شده غذاهای قلات کیفیت و مزه‌ای کاملاً طبیعی داشته باشند.

در کافه‌های باغی روستا هم می‌توانید خوراکی‌های خوشمزه‌ای مثل نان تنوری تازه، نیمرو با سبزی‌های محلی، فالوده سنتی و دمنوش‌های گیاهی را امتحان کنید. حتی بعضی از گردشگران فقط برای تجربه همین فضای دنج و خوردن صبحانه یا عصرانه در دل طبیعت، راهی قلات می‌شوند. اگر اهل امتحان کردن طعم‌های محلی باشید، غذاهای این روستا احتمالاً یکی از خاطره‌انگیزترین بخش‌های سفرتان خواهند شد.

رستوران‌های روستای قلات

بعد از گشت‌وگذار در کوچه‌های سنگی و طبیعت سرسبز روستای قلات، هیچ‌چیز به‌اندازه نشستن در یک فضای آرام و خوردن غذای محلی نمی‌چسبد. خوشبختانه در این روستا رستوران‌ها و کافه‌های متعددی وجود دارند که می‌توانید برای رفع خستگی سری به آن‌ها بزنید. جالب است بدانید منوی رستوران‌های این روستا فقط به غذاهای سنتی محدود نمی‌شوند و می‌توانید انواع غذاهای ایرانی، محلی، شمالی و حتی بعضی غذاهای ایتالیایی را هم در آن‌ها پیدا کنید. کافه‌های روستای قلات هم بسیار متنوع هستند و فضای بیشتر آن‌ها هم ترکیبی از معماری سنتی و طراحی امروزی‌ست که  برای دورهمی‌های دوستانه یا یک عصر آرام حسابی مناسب‌اند. برخی از رستوران‌های روستای قلات عبارتنداز:

رستوران و کافه پاچنار

پاچنار از آن جاهایی‌ست که هم برای صرف ناهار مناسب است و هم برای یک عصرانه دلچسب در فضای طبیعت. منوی متنوع این مجموعه باعث شده سلیقه‌های مختلف بتوانند غذای موردعلاقه‌شان را پیدا کنند. از دیزی و کشک‌وبادمجان گرفته تا جوجه‌کباب، دنده‌کباب و نوشیدنی‌های گرم و سرد، همه در فضای صمیمی این کافه‌رستوران سرو می‌شوند. صبحانه‌های محلی پاچنار هم بین مسافران طرفداران زیادی دارد.

رستوران سنتی نارنجستان

اگر دوست دارید غذاهای ایرانی را در فضایی سنتی و آرام امتحان کنید، رستوران نارنجستان می‌تواند انتخاب خوبی برایتان باشد. این رستوران با فضای دلنشین و آلاچیق‌های باصفایش، مخصوصاً در روزهای خنک سال، حال‌وهوای بسیار جذابی دارد. در منوی آن هم انواع کباب، خورشت و غذاهای سنتی ایرانی سرو می‌شود و معمولاً یکی از انتخاب‌های محبوب گردشگران به حساب می‌آید.

رستوران گیله‌وا

اگر هوس غذاهای شمالی و طعم‌های متفاوت را داشته باشید، گیله‌وا می‌تواند انتخاب جذابی برایتان باشد. این رستوران بیشتر به‌خاطر صبحانه‌های خوشمزه و غذاهای محلی شمالی شناخته می‌شود و فضای دنج آن، حس خوبی برای شروع یک روز آرام در طبیعت به شما می‌دهد. انواع املت، غذاهای محلی و بعضی خوراک‌های دریایی در منوی این رستوران دیده می‌شود و تجربه متفاوتی از غذا خوردن در قلات برایتان می‌سازد.

فعالیت‌هایی که در روستای قلات می‌توان انجام داد

سفر به قلات فقط دیدن چند منظره زیبا نیست؛ اینجا از آن جاهایی‌ست که می‌توانید ساعت‌ها در طبیعتش قدم بزنید، غذاهای محلی بخورید و بدون اینکه متوجه گذر زمان شوید، از حال‌وهوای آرامش‌بخشش لذت ببرید. ترکیب کوچه‌های سنگی، صدای آب، درخت‌های بلند و کافه‌های دنج باعث شده قلات برای هر سلیقه‌ای یک تفریح جذاب داشته باشد؛ چه اهل طبیعت‌گردی باشید، چه عاشق عکاسی و چه فقط بخواهید چند ساعتی از شلوغی شهر فاصله بگیرید.

پیاده‌روی و طبیعت‌گردی

یکی از بهترین تفریحاتی که می‌توانید در قلات تجربه کنید، قدم زدن در کوچه‌ها و مسیرهای سرسبز روستاست. وقتی از بافت جدید وارد بخش قدیمی‌تر می‌شوید، کم‌کم فضای روستا حال‌وهوای متفاوتی پیدا می‌کند؛ خانه‌های پلکانی، دیوارهای سنگی، رودخانه‌های کوچک و درختان بلند، مسیر را آن‌قدر تماشایی می‌کنند که احتمالا اصلا احساس خستگی نخواهید کرد. هوای خنک و صدای آب هم باعث می‌شود پیاده‌روی در قلات بیشتر شبیه یک استراحت واقعی در دل طبیعت باشد.

عکاسی در طبیعت و بافت قدیمی

اگر اهل عکاسی باشید، قلات برایتان پر از سوژه‌های جذاب خواهد بود. از کوچه‌های سنگ‌فرش و خانه‌های سنتی گرفته تا آبشارها، درخت‌های قدیمی و چشم‌انداز کوهستان، همه‌چیز برای ثبت عکس‌های خاص و متفاوت آماده است. مخصوصاً در فصل پاییز و بهار که رنگ طبیعت چند برابر زیباتر می‌شود، خیلی از گردشگران فقط برای عکاسی راهی این روستا می‌شوند. غروب‌های قلات هم یکی از بهترین زمان‌ها برای ثبت منظره‌های چشم‌نواز است.

کمپینگ و دورهمی در طبیعت

خیلی از مسافران ترجیح می‌دهند چند ساعتی را کنار رودخانه یا در فضاهای طبیعی اطراف روستا بگذرانند و از آرامش محیط لذت ببرند. بعضی قسمت‌های قلات آلاچیق، تاب، سکوی نشستن و آتش روشن کردن و همچنین فضای مناسب برای استراحت دارند و برای یک پیک‌نیک یا دورهمی دوستانه عالی هستند. نشستن کنار طبیعت، نوشیدن چای یا گوش دادن به صدای آب، از ساده‌ترین اما لذت‌بخش‌ترین تجربه‌هایی‌ست که در قلات خواهید داشت.

خرید سوغات و تجربه غذاهای محلی

گشت‌وگذار در قلات بدون امتحان کردن خوراکی‌های محلی و خرید سوغات کامل نمی‌شود. در مسیر روستا می‌توانید انواع خشکبار، رب انار، شیره انگور، آبغوره محلی و صنایع‌دستی مثل گیوه و سبدهای دست‌بافت را پیدا کنید. همچنین کافه‌ها و رستوران‌های محلی با غذاهایی مثل آش رشته، کشک‌وبادمجان، کشک گردو و بستنی سنتی، طعم متفاوتی از سفر را برایتان می‌سازند.

کوهنوردی و آبشارگردی

برای کسانی که کمی ماجراجوتر هستند، مسیرهای کوهستانی و آبشارهای اطراف قلات می‌تواند بسیار جذاب باشد. بعضی مسیرها برای کوهنوردی سبک و طبیعت‌گردی مناسب‌اند و در طول راه، منظره‌های فوق‌العاده‌ای از روستا و طبیعت اطراف را خواهید دید. آبشارهای فصلی و حوضچه‌های طبیعی هم از بخش‌های محبوب این مسیرها هستند و مخصوصاً در فصل‌های پرآب، زیبایی چشمگیری دارند.

امکانات رفاهی روستای قلات

با وجود حال‌وهوای سنتی و آرام، روستای قلات امکانات مناسبی برای گردشگران فراهم کرده و همین موضوع باعث شده سفر به این روستا راحت و دلپذیر باشد. در بخش‌های مختلف روستا، کافه‌ها و رستوران‌های دنجی دیده می‌شود که می‌توانید در فضای باز و میان طبیعت، غذاهای محلی، نوشیدنی‌های گیاهی و خوراکی‌های سنتی را امتحان کنید. بعضی از خانه‌های قدیمی روستا هم به اقامتگاه‌های بوم‌گردی تبدیل شده‌اند و فضایی صمیمی و آرام برای اقامت مسافران فراهم کرده‌اند.

در این اقامتگاه‌ها معمولاً امکاناتی مثل سرویس بهداشتی، حمام، سیستم گرمایشی و فضای نشیمن در اختیار مهمانان قرار می‌گیرد تا بتوانند تجربه‌ای راحت در دل طبیعت داشته باشند. علاوه بر این، در روستا فروشگاه‌های کوچک برای خرید وسایل ضروری وجود دارد و پوشش اینترنت همراه هم در بیشتر نقاط قابل دسترس است. نزدیکی قلات به شیراز و امکان رفت‌وآمد آسان با خودرو شخصی یا تاکسی‌های اینترنتی، باعث شده این روستا برای یک سفر کوتاه و بدون دغدغه انتخاب بسیار خوبی باشد.

 اقامت در روستای قلات

اگر دوست داشته باشید بیشتر از چند ساعت در فضای آرام و طبیعت زیبای قلات بمانید، گزینه‌های مختلفی برای اقامت پیش رویتان خواهد بود. خیلی از گردشگران ترجیح می‌دهند یک شب را در این روستای خوش‌آب‌وهوا سپری کنند تا بتوانند آرامش شب‌های قلات، هوای خنک کوهستان و سکوت دلنشین روستا را هم تجربه کنند.

اقامت در اقامتگاه‌های بوم‌گردی

یکی از جذاب‌ترین انتخاب‌ها برای ماندن در روستا، اقامت در خانه‌های بوم‌گردی و سنتی قلات است. بعضی از خانه‌های قدیمی با حفظ معماری سنتی، به اقامتگاه‌هایی دنج و صمیمی تبدیل شده‌اند و حال‌وهوای زندگی روستایی را از نزدیک به شما نشان می‌دهند. این اقامتگاه‌ها معمولاً امکانات مناسبی مثل اتاق‌های سنتی، سرویس بهداشتی، حمام، سیستم گرمایشی و غذاهای محلی دارند و برای کسانی که دوست دارند چند روزی از شلوغی شهر فاصله بگیرند، انتخاب بسیار خوبی هستند.

کمپینگ در طبیعت قلات

اگر اهل طبیعت‌گردی و شب‌مانی در فضای باز باشید، کمپینگ در اطراف قلات می‌تواند تجربه‌ای متفاوت و خاطره‌انگیز برایتان باشد. بعضی از گردشگران کنار رودخانه یا در بخش‌های مناسب طبیعت اطراف روستا چادر می‌زنند و از شب‌های آرام و خنک منطقه لذت می‌برند. البته برای کمپینگ بهتر است تجهیزات کامل، لباس مناسب و وسایل ضروری همراه داشته باشید و حتماً به حفظ طبیعت و پاکیزگی محیط توجه کنید.

اقامت در شیراز

از آنجایی که قلات فاصله کمی با شیراز دارد، خیلی از مسافران ترجیح می‌دهند اقامت اصلی‌شان در شیراز باشد و فقط برای چند ساعت یا یک سفر یک‌روزه به قلات بروند. پس اگر ترجیح می‌دهید شب را در فضایی راحت و مجهز سپری کنید، می‌توانید با خیال راحت از گردش در قلات نهایت لذت را ببرید و هر زمان که خواستید، با کمتر از یک ساعت رانندگی خودتان را به شیراز برسانید و با رزرو اقامتگاه‌ در شیراز از امکانات متنوع این شهر استفاده کنید.

راه‌های دسترسی به روستای قلات

مسیر اول: برای رسیدن به روستای قلات، ابتدا باید خودتان را به شیراز برسانید. بعد از آن کافی‌ست وارد جاده شیراز به سپیدان شوید و مسیر شمال غربی شهر را ادامه دهید. پس از ۳۰ تا ۴۰ دقیقه رانندگی و طی کردن 25 کیلومتر مسافت، تابلوی ورودی قلات را خواهید دید، وارد جاده روستا شوید. مسیر اصلی آسفالت است و دسترسی نسبتاً راحتی دارد، هرچند بخشی از جاده منتهی به روستا کیفیت خیلی بالایی ندارد و بهتر است با احتیاط رانندگی کنید. خوشبختانه مسیر داخلی روستا به صورت سنگ‌فرش شده است؛ بنابراین می‌توانید خودرو را در بخش‌های ابتدایی یا میانی روستا پارک کنید و ادامه مسیر را پیاده طی کنید و از قدم زدن در کوچه‌های قدیمی و مسیرهای طبیعی روستا لذت ببرید. البته باید در نظر داشته باشید که روستای قلات در دامنه کوه جاخوش کرده به همین دلیل بعضی مسیرهای روستا شیب‌دار، باریک و طولانی است.

مسیر دوم: اگر دوست داشته باشید مسیر متفاوت‌تری را برای رسیدن به قلات تجربه کنید، می‌توانید جاده قدیمی روستا را انتخاب کنید؛ مسیری کوهستانی و پرپیچ‌وخم که از محدوده رود خشک و دره مارون عبور می‌کند و چشم‌اندازهای طبیعی بسیار زیبایی دارد. ورودی این مسیر در انتهای بلوار آفرینش شهرک حافظ قرار گرفته و نسبت به مسیر اتوبان، حال‌وهوای طبیعت‌گردی بیشتری دارد. البته به‌دلیل شیب و پیچ‌های جاده، بهتر است در روزهای گرم تابستان این مسیر را انتخاب نکنید تا خودرو در گرمای هوا دچار مشکل نشود.

اگر از شهرهای دیگر مثل تهران، مشهد یا اصفهان راهی شیراز می‌شوید، می‌توانید با هواپیما یا قطار سفر راحتی داشته باشید. بعد از رسیدن به شیراز، دسترسی به قلات از فرودگاه بین‌المللی شهید دستغیب یا راه‌آهن شیراز کار سختی نیست و می‌توانید با تاکسی، خودرو اجاره‌ای یا تاکسی‌های اینترنتی، در کمتر از یک ساعت به روستا برسید. مسیر حرکت هم از جاده‌ای خوش‌منظره و سرسبز می‌گذرد و از همان ابتدای راه، حس‌وحال سفر به طبیعت را برایتان شروع می‌کند. نزدیکی روستا به شیراز باعث شده قلات یکی از بهترین انتخاب‌ها برای سفر یک‌روزه و طبیعت‌گردی اطراف شهر باشد.

نکاتی که قبل از سفر به روستای قلات لازم است بدانید

سفر به روستای قلات زمانی لذت‌بخش‌تر می‌شود که با آمادگی بیشتری راهی این روستای زیبا شوید. قلات با وجود طبیعت بکر، مسیرهای سنگی و فضای سنتی‌اش، حال‌وهوایی متفاوت از سفرهای شهری دارد و دانستن چند نکته ساده می‌تواند باعث شود تجربه راحت‌تر و خاطره‌انگیزتری داشته باشید.

• بخش زیادی از جذابیت قلات به پیاده‌روی در کوچه‌های سنگ‌فرش و مسیرهای طبیعی آن مربوط می‌شود. چون بعضی مسیرها شیب‌دار یا سنگی هستند، بهتر است کفش راحت و مناسب طبیعت‌گردی بپوشید.
• آب‌وهوای قلات نسبت به شیراز خنک‌تر است و مخصوصا عصرها و شب‌ها ممکن است هوا سرد شود. اگر در پاییز یا زمستان سفر می‌کنید، حتما لباس گرم همراه داشته باشید.
• قلات یکی از روستاهای ارزشمند و تاریخی فارس است و حفظ تمیزی و آرامش آن اهمیت زیادی دارد. بهتر است زباله‌ای در طبیعت رها نکنید و هنگام بازدید از بناهای قدیمی، مراقب آسیب نرسیدن به آن‌ها باشید.
• بهترین زمان گشت‌وگذار در روستا معمولا صبح زود یا عصر است؛ زمانی که هوا خنک‌تر و نور طبیعت برای عکاسی هم زیباتر می‌شود.
• شب‌مانی در طبیعت قلات تجربه جذابی است، اما بهتر است وسایل ضروری مثل لباس مناسب، چراغ، آب کافی و تجهیزات کمپ همراهتان باشد تا سفر راحت‌تری داشته باشید.
• بخشی از لذت سفر به قلات، تجربه غذاهای محلی و خرید محصولات سنتی روستاست. پیشنهاد می‌شود طعم آش‌های محلی، رب انار، شیره انگور یا دمنوش‌های گیاهی روستا را از دست ندهید.

سخن آخر

قلات از آن روستاهایی‌ست که شاید در نگاه اول فقط یک مقصد طبیعت‌گردی به نظر برسد، اما وقتی وارد کوچه‌های سنگی و فضای آرامش‌بخشش می‌شوید، کم‌کم متوجه می‌شوید جذابیت اینجا فقط به طبیعتش محدود نمی‌شود. ترکیب هوای خنک، خانه‌های قدیمی، مردم خون‌گرم، کافه‌های دنج و صدای آب، حس‌وحالی می‌سازد که تا مدت‌ها در ذهنتان می‌ماند. فرقی نمی‌کند اهل عکاسی باشید، عاشق طبیعت‌گردی باشید یا فقط بخواهید چند ساعتی از شلوغی شهر فاصله بگیرید؛ قلات می‌تواند همان جایی باشد که حال دلتان را عوض می‌کند.

اگر دوست دارید سفر کامل‌تری را تجربه کنید و یک یا چند شب در شیراز یا در فضای آرام این روستای زیبا بمانید، می‌توانید برای رزرو اقامتگاه‌های بوم‌گردی، سوئیت یا ویلا به سایت اتاقک سری بزنید. اقامت در دل طبیعت و بیدار شدن با هوای خنک و سکوت قلات، تجربه‌ای‌ست که احتمالا دلتان نمی‌خواهد خیلی زود تمام شود.

سوالات متداول درباره روستای قلات