کجا سفر برم؟جاذبه

آشنایی با سوغات و صنایع دستی اصفهان

محبوب ترین سوغات و صنایع دستی اصفهان

اصفهان که یکی از مهم‌ترین شهرها در زمینه هنرهای اصیل است به‌عنوان مهد صنایع دستی ایران شناخته می‌شود. دست‌سازه‌های اصفهان در ایران و جهان شناخته شده‌اند و دوست‌داران زیادی دارند. با عبور از بازار‌های قدیمی محصولات هنرمندان با ذوق و سلیقه اصفهانی را می‌بینید که اصالت را با طرح و نقش تلفیق کرده‌اند. شهر اصفهان یکی از مقصدهای جذاب برای یک سفر به‌یادماندنی است. اگر دوست دارید به این شهر دل‌انگیز سفر کنید کافی است با اجاره سوئیت در اصفهان با قیمت مناسب از اتاقک محل اقامتی ارزان جهت مسافر به صورت روزانه رزرو کنید و سفرتان را شروع کنید. برای آشنایی بیشتر با صنایع دستی اصفهان و دریافت پیشنهادهای ویژه اتاقک همراهمان باشید.   

سوغات اصفهان
عکس از ایرنا

خاتم‌ کاری سوغات اصفهان

خاتم‌کاری هنری ظریف و اصیل است که در استان اصفهان توسط استادان خاتم‌کاری روی چوب‌های مخصوص، عاج و استخوان فیل و مفتول‌های فلزی نقش می‌بندد. زمان دقیق پیدایش این هنر مشخص نیست اما در ایران از زمان سلجوقیان رواج پیدا کرده و در زمان صفویان به اوج خود رسیده است.

خاتم کاریِ درِ مدرسه سلطانی چهارباغِ اصفهان از زمان صفویان به جا مانده است و در بسیاری از بناهای تاریخی مانند منبر چوبی مسجد لنبان اصفهان و درهای تالار آینه کاخ گلستان تهران می‌توان این هنر ارزشمند را مشاهده کرد.

خاتم کاری
عکس از chidaneh.com

میناکاری آشناترین صنایع دستی اصفهان

یکی از ارزشمندترین صنایع دستی استان اصفهان ظرف‌های میناکاری شده است. میناکاری هنر نقاشی و طراحی روی ظروف مسی است که گاهی اوقات روی ظر‌ف‌هایی از جنس طلا و نقره هم انجام می‌شود. میناکاری در لغت به معنی آسمان آبی است و رنگ‌های به کار رفته در آن بیشتر آبی، سبز و کمی قرمز است.

جالب است بدانید که قدمت این هنر به پنج‌هزار سال پیش برمی‌گردد. در کاوش‌های باستان‌شناسان در شهر نهاوند یک جفت گوشواره طلا مربوط به سده هفتم یا هشتم پیش از میلاد  به دست آمده که روی آن میناکاری صورت گرفته است.

مینا کاری
عکس از زهرا باغبان

مسگری

انسان بعد از کار با سنگ و گِل به ساختن ظرف‌هایی با مس روی آورد؛ مسگری یکی از قدیمی‌ترین صنایع دستی ایران است که در حدود پنج‌هزار سال قدمت دارد. اوج این هنر در ایران به دوران سلجوقیان برمی‌گردد.

گفته می‌شود به این دلیل که مس در طبیعت بیشتر از باقی فلزها وجود دارد و به‌ دست آمدن آن راحت‌تر است پیشینیان به ساختن ظروف مسی روی آوردند.

در حال حاضر بسیاری از افراد از ظروف مسی برای طبخ غذا یا تزئین خانه‌های خود استفاده می‌کنند. بازار مسگرهای اصفهان یکی از بهترین مکان‌ها برای تهیه ظروف مسی کاربردی و تزئینی است.

مسگری
عکس از علیرضا ولایی

قلم‌ زنی اصفهان

قلم‌زنی روی ظروف مسی، نقره‌ای و برنجی یکی از صنایع دستی قدیمی است که استفاده از آن هنوز در اصفهان، شیراز و تبریز رواج دارد. در قلم‌زنی به سبک اصفهانی با ضربه زدن روی قلم به‌وسیله چکش نقش و طرح مورد نظر را روی ظرف حک می‌کنند و بیشتر طرح‌های این سبک برجسته و چند بعدی‌اند؛ مثل قلم زنی‌های ضریح‌ بزرگان شیعه که نقوش برجسته و سه‌بعدی دارند.

در آثار به جا مانده از آریایی‌ها آثار قلم‌زنی روی سکه‌هایشان دیده می‌شود و در برخی از اشیاء کشف شده از دوران مادها هم قلم زنی وجود دارد.

حکاکی روی فلزات در دوران هخامنشیان به اوج خود رسید اما در زمان حمله اسکندر به تخت جمشید بسیاری از این آثار ذوب و به سکه تبدیل شدند. دوباره در دوران ساسانیان این هنر مورد استفاده قرار گرفت و اکنون ظرف‌های بسیاری از آن دوران به جا مانده است که با استفاده از قلم‌زنی مراسم تاج‌گذاری و شکار پادشاهان ساسانی را روی آن‌ها نقاشی کرده‌اند.

قلم زنی
عکس از احسان جزینی

قلمکار سازی

قلمکارسازی یا چیت‌سازی هنر نقاشی و چاپ روی پارچه است که از دوران مغول‌ها در اصفهان رواج داشته و برای تزیین بسیاری از لباس‌های مردانه و زنانه از آن استفاده می‌کردند. این هنر در دوران صفویه به اوج خود رسید و تا دوران قاجار از آن استفاده می‌کردند.

هم‌اکنون در استان اصفهان قلمکاری انجام می‌شود و یکی از معروف‌ترین صنایع دستی این استان است. قلمکاری بیشتر روی پارچه‌های ابریشم، کرباس، کتان، پنبه و چلوار انجام می‌شود و نقش‌های آن بیشتر شامل طرح‌های اسلیمی، داستان‌های حماسی، کتیبه‌های اشعار ایرانی، طبیعت و حیوانات است.

قلمکار سازی
عکس از احسان جزینی

زرباف اصفهان

زرباف یکی از صنایع دستی استان اصفهان است که به‌ نام‌های زری‌باف و زربفت نیز شناخته می‌شود. در این هنر نوعی پارچه از ابریشم تولید می‌شود که در تار و پود آن رشته‌هایی از جنس نقره یا طلا وجود دارد. تولید پارچه‌های زرباف در دوران صفویه رونق زیادی داشت که با به‌ وجود آمدن پارچه‌های نخی کمتر شد.

زرباف
عکس از سایت میراث فرهنگی

فیروزه‌ کوبی اصفهان

فیروزه‌کوبی یکی از صنایع دستی است که از کشور روسیه به مشهد و سپس به اصفهان رسید. در این هنر قطعات فیروزه روی ظروف نقره‌‌ای، مسی و برنجی کوبیده می‌شود و بیشتر جنبه تزیینی دارد. فیروزه‌کوبی روی زیورآلات هم استفاده می‌شود.

فیروزه کوبی
عکس از زهرا باغبان

منبت‌ کاری

منبت‌کاری اثری هنرمندانه و بسیار ظریف روی چوب است. ریشه این کلمه از نبات به معنی روییدن آمده و دلیل استفاده از آن برای این هنر حک کردن تصویر گل، بوته و پرندگان روی چوب است. قدیمی‌ترین اثر منبت‌کاری شده ایران یک لنگه در مسجد جامع عتیق شیراز است. چوب گردو، شمشاد و گلابی به دلیل استحکام و دوام مناسب برای منبت‌کاری مناسب‌اند.

تاریخ پیدایش این هنر در ایران به صورت دقیق مشخص نیست اما به گفته برخی از کارشناسان منبت‌کاری به قبل از دوران ساسانیان مربوط است.

منبت کاری
عکس از monabbat.com

معرق‌ کاری

موزاییک‌سازی نام دیگر معرق‌کاری است که از دوران ایلخانان تا کنون در ایران رواج دارد و یکی از معروف‌ترین صنایع دستی استان اصفهان است. معرق‌کاری انواع گوناگونی مانند معرق کاری روی چوب، کاشی، سرامیک، سنگ و معرق‌کاری ساده. در معرق‌کاری روی چوب تصویری ظریف و هنرمندانه با تکه‌های چوب ساخته می‌شود.

از این هنر برای ساخت تابلو، ساعت، میز، بوفه و جعبه‌های تزیینی استفاده می‌شود.

معرق کاری
عکس از apadanaart.com

نقره و ملیله‌ کاری

نقره و ملیله‌کاری یکی از صنایع دستی استان اصفهان است که از استان زنجان به این اصفهان رسیده است. استادکاران با مفتول‌های نقره‌ای و مسی، که به شکل ملیله‌اند، ظرف‌ها را تزیین می‌کنند. طرح‌های ملیله‌کاری تلفیقی از طرح‌های اسلیمی و سنتی است که با ظرافت و به‌صورت هنرمندانه کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و جلوه‌ای تماشایی به ظرف‌ها می‌بخشند.

نقره و ملیله کاری
عکس از کاظم قانع

نگارگری

نگارگری یکی از هنرها و صنایع دستی اصفهان است که در دوران گذشته از آن برای تصویرسازی کتاب‌ها استفاده می‌‌کردند. نگارگری ایرانی در سده‌های چهارم، هفتم، هشتم و یازدهم به اوج شکوفایی خود رسید.

بسیاری از دیوار‌نگاره‌ها و پرده‌نگاری‌ها که توسط استادان نگارگری نقاشی شده بودند در زمان حمله مغول‌ها به ایران از بین رفتند. نگارگری مکتب‌های گوناگونی دارد و مکتب اصفهان یکی از آن‌هاست.

نگارگری
عکس از fotografia.islamoriente.com

مینیاتور

به نقاشی ظریف و هنرمندانه که در‌ آن تصویر‌های باستانی و عرفانی خلق می‌کنند مینیاتور یا خردنگاری گفته می‌شود. برخی از کارشناسان عقیده دارند که نقاشی مینیاتور از چین به ایران آمده است اما با زحمت و تلاش هنرمندان، سبک ایرانی این هنر در جهان جایگاه بالاتری نسبت به مینیاتور چینی دارد.

مینیاتور
عکس از esfahanemrooz.ir

گیوه‌ بافی و گیوه‌ دوزی

گیوه نوعی پاپوش است که برای استفاده در آب‌و‌هوای معتدل مناسب است. گیوه‌بافی در شهرضای اصفهان رواج بیشتری نسبت به دیگر شهرهای این استان دارد. برای تهیه یک گیوه دو روز زمان لازم است و در حال حاضر هنرمندان برای تولید گیوه تلاش می‌کنند تا این صنایع دستی قدیمی به دست فراموشی سپرده نشود.

گیوه بافی
عکس از مصطفی مجللی

قلمدان‌ سازی

قلمدان‌سازی یکی از صنایع دستی قدیمی در تاریخ ایران است که در آن هنرمندان جعبه‌های زیبایی را برای نگهداری قلم خوشنویسی می‌سازند. محققان نتوانسته‌اند تاریخ دقیقی را برای پیدایش این هنر به‌ دست آورند اما بعد از ورود اسلام به ایران بسیاری از هنرمندان به ساخت قلمدان برای خوشنویسی و تحریر نوشته‌های مهم اقدام کردند.

در زمان صفویان به دلیل شکوفایی هنر خوشنویسی، قلمدان‌سازی هم به اوج رونق رسید و در حال حاضر قلمدان‌های بسیار نفیسی از آن دوران به‌ جا مانده است.

قلمدان سازی
عکس از honarkadehsarv.com

خوشنویسی

خوشنویسی از قرن پنجم هجری قمری تا کنون یکی از زیباترین صنایع دستی بوده و همواره مورد توجه قرار گرفته است. نستعلیق یکی از ابتدایی‌ترین خط‌های تحریری ایران است که در قرن نهم به اوج کمال رسید. در دوران صفویان که اصفهان پایتخت ایران بود خط‌های ثلث، نسخ و نستعلیق به شکوفایی رسیدند و استادان خطاط برای این هنر تلاش‌های بسیاری کردند و کتاب‌های خطی زیادی را به رشته تحریر درآوردند.

خوشنویسی
عکس از زهرا باغبان

صحافی در اصفهان

صحافی یکی از قدیمی‌ترین هنرها و صنایع دستی استان اصفهان است. در دوران صفویان هنرمندان با ظرافت جلد‌های منحصر‌به‌فردی را برای نسخه‌های خطی کتاب‌های ارزشمند ساختند. امروزه نیز کتاب‌های قدیمی به دلیل داشتن جلد‌های صحافی شده که اثر دست هنرمندان دوران صفویه است ارزش و اعتبار فراوانی دارند.

صحافی
عکس از nujaa.com

قالی بافی

اصفهان از زمان صفویه یکی از مراکز عمده قالیبافی در کشور بوده است. گرچه در زمان حمله افغان این صنعت صدمه دید، اما در زمان قاجاریه صنعت قالیبافی اصفهان مجددا احیا شد. از نکات مهمی که برای شناخت قالی اصفهان باید در نظر داشته باشید این است که تعداد رنگ های قالی های اصفان محدود است و همچنین گره قالی های اصفهان فارسی است و جفتی آن نیز کم نیست.

در نظر داشته باشید که رنگ های طبیعی در قالی اصفهان بسیار کم مصرف می شود و در بیشتر قالی های خوب از رنگ های شیمیایی دندانده ای استفاده می گردد. بیشتر قالي های ارزشمند قديمی ايران كه در موزه هاي لندن و پاريس و ساير نقاط اروپا و امريكا به نمایش گذاشته شده است، قالی بافت اصفهان است.

قالیبافی
قالیبافی

هنر گچ بری

هنر گچ‌ بری یکی از هنرهای وابسته به معماری است، از دوران ساسانی و اشکانی از هنر گچ بری برای تزئین داخل و خارج ساختمان استفاده می شده است. یکی از ارزنده ترین نمونه های گچ بری را می توان در مسجد جامع اصفهان مشاهده کرد.

امروزه با توسعه صنعت ساختمان سازی و با توجه به نیاز روزافزون، گچبری نیز به صورت صنعتی درآمده است و به صورت پیش ساخته در کارگاه ها تولید می شود. گچ بری هم به صورت سنتی و هم به صورت صنعتی در اصفهان به صورت حرفه ای انجام می شود.

گچ بری
گچ بری

سوزن دوزی

هنر سوزن دوزی یکی از زیر مجموعه های صنایع دستی و هنرهای ایرانی است. سوزن دوزی به وسیله نخ و سوزن روی پارچه های مختلف انجام می شود. سوزن دوزی بیشتر روی پارچه کتانی و گاهی اوقات روی پارچه ابریشمی انجام می شود. برای سوزن دوزی ابتدا الگو را روی پارچه کشیده و سپس گلدوزی می کنند.

سوزن دوزی
سوزن دوزی

کاشی سازی

یکی از هنرهای دستی اصفهان که از زمان های قدیم رواج داشته است، کاشی سازی است. قدیمی ترین کاشی های موجود در اصفهان، کاشی های فیروزه ای رنگی است که کتیبه های تاریخی مناره های دوران سلجوقی با آنها تزئین شده است.

همچینین علاوه بر کاشی های ساده ساختمانی، کاشی های نقش دار مخصوص نماهای خارجی انواع بنا و مساجد به صورت هفت رنگ و معرق نیز در اصفهان تولید می شوند. لازم به ذکر است که انواع ظروف کاشی، گلدان و اشیاء مختلف دیگر با نقوش مختلف نیز ساخته می شوند که بیشتر جنبه صادراتی دارند. در شهرهای مختلف استان اصفهان نیز کاشی سازی بسیار رواج دارد، شاید شنیده باشید که ظروف آبی با نقش سیاه قلم در شهرضا بسیار معروف است.

کاشی سازی
کاشی سازی

هنر مشبک

مشبك كاری یكی از شاخه های هنر منبت است. این هنر برای تزئین قاب ها و سایر وسایل تجملی به کار می رود و بیشتر بر روی چوب های گوناگون، عاج و استخوان انجام می گردد. درمشبك سازی از وسایلی همچون كاغذ، چسب چوب، مته، اره مویی،‌ كمانه مشبك، سمباده، چكش، گازانبر، چوب، آلومینیوم، ‌مس و چرم استفاده می شود.

مراحل انجام کار به این صورت است که ابتدا بایستی طرح یا خط مورد نظر را بر روی تخته، فلز یا چرم كه زمینه اصلی كاراست، بچسبانید و پس از بررسی و علامت گذاری روی طرح نقاطی كه می بایست بریده شود، مشخص کرده و سپس با مته سوراخ کنید. پس از آن با استفاده از اره مویی نقش های اضافی بریده می شود و طرح به صورت مشبك باقی می ماند، سپس با استفاده از سمباده طرح پرداخت و صیقل داده می شود.

هنر مشبک
هنر مشبک

گره چینی

گره چینی به هنر ایجاد قطعات برش خورده چوب و شیشه‌های رنگی در اشکال مختلف و متعدد الاجرا و وحدت گرای هندسی که به‌ طور هماهنگ در یک کادر مشخص و تکرار شونده در کنار هم قرار گرفته باشند، گفته می‌شود. در واقع هندسه نقوش و گره کشی نقطه اصلی این هنر محسوب می شود.

گره چینی
گره چینی

سفالگری

سفالگری هنر یا صنعت ساخت ظروف و اشیا گلی پخته می باشد. معمولا محصولات را اگر بدون لعاب باشند سفال و اگر لعابدار باشند بر حسب گل و لعابی که در آنها به کار رفته بدل چینی می‌نامند. هنر سفالگری در استان اصفهان قدمتی دیرینه دارد به طوری که استان اصفهان و تپه‌های سیلک از نخستین کانون های این صنعت بشری است که می توان بر اساسی یافته‌های شش دوره تمدن سیلک سیر تکاملی این صناعت را دریافت.

سفال گری
سفال گری

عبا بافی

عبابافی یکی از صنایع دستی قدیمی است که در شهرهای مرکزی ایران رواج داشته. در استان اصفهان نیز شهر نائین در زمینه تولید عبا سهم بیشتری را به خود اختصاص داده است. پشم و کرک از مواد اولیه بافت عبا به شمار می‌روند و بیشتر عباها به رنگ‌های مشکی، قهوه‌ای و سرخ‌اند.  زنان هنرمند اصفهانی بعد از چیده شدن کرک شتر آن را موکشی می‌کنند، در مرحله بعد پشم با دستگاه‌های برش حلاجی می‌کنند، به نخ‌ریسی می‌فرستند و در نهایت از نخ‌ِ تولید شده برای بافتن عبا استفاده می‌کنند. عبابافی یکی دیگر از صنایع دستی ارزشمند است که به کشورهای حوزه خلیج فارس صادر می‌شود.

عبابافی
عکس از خبرگزاری صداو سیما

سوغات اصفهان

اصفهان علاوه بر صنایع دستی بسیار زیبا، سوغات خوراکی نیز دارد. خوراکی‌های اصفهان به اندازه صنایع دستی اصفهان مشهور هستند. برخی از این خوراکی‌ها و سوغاتی‌ها با نام اصفهان گره خورده و کمتر کسی بدون نام اصفهان از این خوارکی یاد می‌کند. در ادامه برخی از مهم‌ترین سوغاتی‌های خوشمزه اصفهان را معرفی می‌کنیم.

 گز، محبوب‌ترین سوغات اصفهان

نام گز به اصفهان گره خورده است. کمتر کسی با شنیدن اسم گز به یاد اصفهان نمی‌افتد. گز قدمتی در حدود 450 سال دارد و گفته می‌شود این خوراکی خوشمزه در دوران حکومت صفوی نیز وجود داشته است. در این دوران شاهان ایران این سوغات اصفهان را به پادشاهان دیگر کشورها می‌دادند. گز در حقیقت از گز انگبین درست می‌شود که در حقیقت ریشه گیاه درخت گز یا بته است. ایندرخت در منطقه خوانسار و در دامنه کوه‌های اطراف اصفهان رشد می‌کند.

گز اصفهان
عکس از گوگل

پولکی اصفهان

یکی دیگر از سوغاتی های محبوب اصفهان، پولکی است. این سوغات اصفهان در میان مردم اصفهان نیز بسیار محبوب می‌باشد و در اغلب قهوه‌خانه‌ها و کافه‌ها در کنار نوشیدنی سرو می‌شود. پولکی شبیه به پولک ماهی، نازک و درخشان است و به همین دلیل به پولکی مشهور می‌باشد. پولکی‌های اصفهان در طعم‌های مختلف مانند نعنایی، نارگیلی، عسلی،‌ زنجبیلی، لیموعمانی، پسته‌ای و کاکائویی تهیه می‌شود.

پولکی اصفهان
عکس از گوگل

نبات اصفهان

مردم اصفهان اغلب چای و نوشیدنی خود را با نبات سرو می‌کنند. نبات اصفهان یکی دیگر از سوغات محبوب اصفهان به حساب می‌آید که در طعم‌ها و شکل‌های مختلف تولید و عرضه می‌شود.

برشتوک

برشتوک یکی از شیرینی‌های سنتی ایران و اصفهان است. این شیرینی براساس نوع آرد مصرفی به نام برشتوک گندم و برشتوک نخودچی مشهور می‌باشد. در زمان سفر به اصفهان چشیدن این شیرینی یکی از مهم‌ترین کارهای است که باید انجام دهید. برشتوک از جمله سوغات سنتی و خاص اصفهان است. این شیرینی در میان مردم اصفهان نیز بسیار محبوب است و در اغلب مهمانی‌ها و جشن‌های اصفهان، برشتوک دیده می‌شود.

برشتوک اصفهان
عکس از گوگل

عسل اصفهان

یکی دیگر از خوراکی‌ها و سوغات‌های محبوب اصفهان، عسل اصفهان می‌باشد. مرغوب‌ترین عسل اصفهان در فریدونشهر تولید می‌شود. تنوع گونه‌های گیاهی و داروهای گیاهی در فریدونشهر اصفهان باعث شده تا عسل این شهر جزو مرغوب‌ترین عسل‌های ایران به حساب بیاید. عسل اصفهان انواع مختلف دارد از جمله عسل زول،‌ عسل قنقال و عسل گون زرد.

شیرینی کرکی

یکی دیگر از شیرینی‌های سنتی اصفهان، شیرینی کرکی است. این شیرینی خوشمزه از محبوب‌ترین سوغات اصفهان می‌باشد که طعم آن به یادماندنی است.

سوهان عسلی

احتمالا در بازارهای صنایع دستی و سوغاتی اصفهان، سوهان عسلی را دیده‌اید. این سوهان به صورت ورقه‌ای برش‌خورده و با گلاب، خلال‌بادام، پسته، زعفران، شکر و کره تهیه می‌شود. سوهان عسلی از جمله ارزان‌ترین سوغات اصفهان به حساب می‌‌آید که در کنار پولکی و گز می‌توان با چای یا دیگر نوشیدنی‌ها آن را سرو کرد.

سوهان عسلی اصفهان
عکس از گوگل

جوز قندی

یکی از گران‌ترین سوغات اصفهان، جوز قندی است. این سوغاتی از نوعی میوه محلی به نام الگ تهیه می‌شود. بعد از اینکه پوست میوه کنده می‌شود، میوه خشک می‌گردد. داخل میوه از مخلوط پودر قند، هل، شکر و بادام استفاده می‌شود و همین امر باعث گران شدن این سوغاتی می‌گردد.

جوز قندی اصفهان
عکس از گوگل

سخن نهایی

اصفهان به لحاظ جاذبه های تاریخی و گردشگری در میان شهرهای ایران، زبان‌زده است. علاوه بر جاذبه‌‌های گردشگری این استان، سوغات و صنایع دستی اصفهان نیز بسیار محبوب و مشهور هستند. برخی از سوغات اصفهان، نامشان با نام اصفهان گره خورده و کمتر کسی بدون نام اصفهان از آن‌ها یاد می‌کند، مانند گز یا پولکی. به جز موارد گفته شده، چه سوغات دیگر در اصفهان محبوب است که در این مطلب به آن اشاره نشده است؟

تهیه شده توسط تیم تولید محتوای اتاقک

4.6/5 - (5 امتیاز)
اتاقک

نوشته های مشابه

‫3 دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا