صنایع دستی و سوغات یزد | هنرِ دست اهالی شهر آفتاب

صنایع دستی و سوغات شهر یزد | هنرِ دست اهالی شهر آفتاب

اگر سفر به یزد را در برنامه دارید، بد نیست بخشی از چمدان‌تان را برای سوغات این شهر خالی بگذارید! یزد فقط با بادگیرها، کوچه‌های خشتی و بناهای تاریخی‌اش شناخته نمی‌شود؛ این شهر یکی از مهم‌ترین مراکز صنایع دستی ایران است و سوغاتی‌های متنوعی دارد که هر کدام بخشی از فرهنگ و هنر مردم کویر را به نمایش می‌گذارند. از ترمه‌های ظریف و فرش‌های دستباف گرفته تا قطاب، باقلوا و دیگر شیرینی‌های خوش‌طعم، سوغات یزد آن‌قدر متنوع است که انتخاب را برایتان  سخت می‌کند. در ادامه این مقاله از مجله گردشگری اتاقک با معروف‌ترین سوغات و صنایع دستی یزد آشنا می‌شویم تا در سفر به این شهر، راحت‌تر برای خرید یادگاری و هدیه تصمیم بگیرید.

صنایع دستی یزد

یزد سرشار از هنر، تاریخ و شگفتی طبیعت است. این شهر یکی از مقاصد اصلی گردشگران داخلی و خارجی کشور محسوب می‌شود و از سبک و سیاق معماری خانه‌های آن می‌توان به ذوق و هنر اهالی منطقه پی برد. اما ذهن هنرمند و خلاق زنان و مردان یزدی در ساخت و ساز خانه و کاشانه خلاصه نمی‌شود؛ صنایع دستی یزد نیز بسیار موردتوجه گردشگران قرار دارند و توجه هنرشناسان جهان را به این منطقه از کشور جلب کرده‌اند. دست‌سازه‌های هنری در هر شهر می‌توانند نماد و هویت آن منطقه باشند، در معرفی شهر یزد نیز صنایع دستی آن مانند تکه‌ای از این شهر زیبا هستند که هر زمان به آن‌ها نگاه کنیم به یاد روزهای خوش سفر خواهیم افتاد.

برای آشنایی بیشتر مقاله یزد کجاست؟ را مطالعه کنید.

فرش و قالی؛ دست‌باف و اصیل

دار قالی و قالی در حال بافته شدن
فرش دستباف یزد فرشی از پشم و کرک است که با نقش‌های سنتی مانند گل و ماهی، هراتی و کرمانی بافته می‌شود.

فرش‌های دستباف یزدی اصلی‌ترین صنایع دستی این شهر هستند که نیمی از آن‌ها به دست مشتریان خارجی می‌رسند. همچنین ۷۵ درصد از این فرش و قالی‌ها با پشم و باقی آن‌ها با کرک بافته می‌شوند. در بافت این فرش‌ها از طرح و نقش‌های مختلفی مثل گل و ماهی، سردار جنگل، هراتی و کرمانی استفاده می‌شود که از قدیمی‌ترین نقش و نگارهای ایرانی به حساب می‌آیند. حتی اگر قصد خرید این فرش‌های دستباف اصیل و قیمتی را ندارید، در مجموعه بازار سنتی یزد از حجره‌های فرش فروشی دیدن کنید و از تماشای هنر دستِ اهالی شهر لذت ببرید.

ترمه؛ گره ابریشم و پشم

ترمه ترکیبی از ابریشم و پشم
ترمه یزد پارچه‌ای است از ترکیب ابریشم، کرک و پشم که بیشتر با نقش‌های سنتی بته‌جقه و شاه‌عباسی شناخته می‌شود.

ترمه یکی از زیباترین و جذاب‌ترین سوغاتی‌های یزد است که با ابریشم و کرک و پشم بافته می‌شود. این بافته ظریف مزین به نقش و نگاری زیبا مثل طرح بته‌جقه، شاه عباسی و شاخ گوزنی است.  ترمه یزد انواع مختلفی دارد که شامل شال‌‌های یزدی، رضایی، چارقدی، بندی، محرمات، اتابکی و کشمیری می‌شود. قدمت ترمه بافی در کشور به بیش از ۴۰۰ سال می‌رسد و ریشه‌ای زرتشتی دارد. اگر به دنبال یادگاری اصیل و زیبا هستید، یکی از این ترمه‌های شناسنامه‌دار یزدی را تهیه کنید.

اجاره سوئیت در یزد با بهترین قیمت
  • 50 هزار تومان تخفیف
  • مخصوص کاربران بلاگ
  • کد : OTGBLG50

همین الان رزرو کن!

زیلو؛ زیراندازی پنبه‌ای

نام یزد با کویر و آفتاب گره خورده است. به همین خاطر صنایع دستی یزد متناسب با طبیعت منطقه ساخته و پرداخته می‌شوند. زیلو نیز یکی دیگر از محصولات هنری این شهر است که مرغوب‌ترین آن‌ را با نام نفتال می‌شناسند. این زیرانداز پنبه‌ای است و مناسب مناطق کویری بافته می‌شود. امروزه زیلوهای یزد اغلب برای مساجد و حسینیه‌ها کاربرد دارند.

دارایی بافی؛ پارچه‌هایی رنگارنگ در دلِ کویر

دارایی بافی؛ پارچه‌هایی رنگارنگ
دارایی‌بافی پارچه‌ای سنتی است که با ابریشم و نخ‌های رنگی در یزد بافته می‌شود.

دارایی بافی هنری بسیار قدیمی و سنتی در یزد است که قدمت آن به ۸۰۰ سال پیش برمی‌گردد. نام دیگر این هنر ایکات است که در زبان مالایی معنی بستن و گره‌ زدن می‌دهد. در بافت دارایی از ابریشم و نخ‌هایی با رنگ روشن و پر انرژی استفاده می‌شود و این پارچه‌ها را برای بستن بقچه و روانداز به کار می‌برند. جالب است بدانید که در گذشته این پارچه مختص به اشرافیان و ثروتمندان بوده است و آن را در جهیزیه عروس به عنوان سرمایه قرار می‌دادند!

قلم‌زنی؛ طرح و نقش روی فلز

فردبی در حال ایجاد طرح و نقش روی فلز
قلم‌زنی هنری دیرینه در یزد است که در آن روی فلزاتی مثل مس، نقره، طلا و برنج نقش و طرح ایجاد می‌کنند.

ظروف قلم‌زنی شده در بازار بزرگ و سنتی یزد با طرح‌ها و نقش‌های مختلفی به فروش می‌رسند. استادکاران یزدی با مهارتی خاص طرح‌های مختلف را روی فلزاتی مثل طلا، نقره، مس و برنج حکاکی می‌کنند.  قلم‌زنی در این شهر قدمتی بسیار طولانی دارد و از عصر هخامنشیان تاکنون زنده نگاه داشته شده است.

کاشی؛ هنر اصیل ایرانی

کاشی کاری زیبا با طرح گل های اسلیمی و زمینه ای آبی رنگ
کاشی یزد دارای انواع مختلفی است و بیشتر در بناهای تاریخی شهر کاربرد دارد.

کاشی‌‌سازی هنری اصیل و چند صد ساله در یزد است که هنردوستان را شگفت‌زده می‌کند. کاشی‌های یزدی انواع مختلفی دارند که شامل شش گوش، یزدی، کاشی کمک، هفت‌رنگ، حاشیه، کمند و… می‌شوند. جلوه کاشی‌های یزدی را می‌توانید در بناهای سطح شهر تماشا کنید.

گیوه بافی؛ پاپوشی مخصوص تابستان

پیر مردی در حال گیوخ بافی گیوه و یک جغت گیوه بافته شده
گیوه پاپوشی سبک با رویه نخ پنبه‌ای و کفی مناسب است که بیشتر برای پیاده‌روی استفاده می‌شود.

زنان یزدی مالک هنر گیوه‌بافی در این شهر هستند. گیوه نوعی پاپوش برای فصل گرما است و برای پیاده‌روی‌های طولانی کاربرد دارد. رویه‌ی گیوه‌ها را با نخ پنبه می‌بافند و به کفی متصل می‌کنند. گیوه‌های یزدی را می‌توانید از بازار سنتی شهر تهیه کنید.

سفال و سرامیک؛ ظروفی از خاک کویر

تعدادی ظروف سفالی
سفال یزد ظروفی ساخته‌شده از خاک رس است که با نقش‌های سنتی تزئین می‌شود.

عمر سفالگری در ایران و جهان به بیش از ۸ هزار سال می‌رسد. هنری که خاک رس را تبدیل به ظروف کاربردی می‌کند و در آن نقوش مختلف گل و مرغ یا خورشیدخانم را طرح می‌زنند. سفال و سرامیک به دلیل منابع پر و پیمان خاک رس در یزد، همواره موردتوجه بوده‌اند و بازار پر رونقی دارند. یکی از این ظروف کوچک و زیبای سفالی را می‌توانید به عنوان یادگاری از دل کویر یزد، خریداری کرده و با خود به خانه ببرید.

شعربافی و شمد یزدی؛ پارچه‌های مرغوب و با کیفیت

مردی پشت ماشین شعربافی و شمد یزدی
شمد پارچه‌ای نخی و خنک است که به‌صورت راه‌راه یا چهارخانه بافته می‌شود.

هنر شعربافی، بافتن نوعی پارچه است که با دستگاهی چوبی انجام می‌شود. شَمد نیز نوع دیگری از پارچه است که به‌صورت راه‌راه و چهارخانه تولید می‌شود. پارچه‌ها از بهترین یادگاری‌هایی هستند که می‌توانید به عنوان سوغات و صنایع‌ دستی یزد خریداری کنید.

پارچه‌های زری؛ ابریشم خالص

ماشین و نخ های بافت پارچه‌های زری؛ ابریشم خالص
زری‌بافی پارچه‌ای از ابریشم خالص است که سابقه‌ای دیرینه در یزد دارد.

زری، نوعی پارچه‌ی گرانبها است که از ابریشم خالص تولید می‌شود و قدمت آن به دوره هخامنشیان برمی‌گردد. جالب است بدانید که در حدود ۲ هزار سال پیش، پارچه‌های زری تولید شده در کشور شهرت جهانی داشتند و در آسیا و اروپا دارای مشتریان پروپاقرصی بودند. این پارچه‌های ظریف و گرانبها را به عنوان سوغاتی ارزشمند در سفر به یزد خریداری کنید و برای عزیزانتان هدیه ببرید.

خوراکی‌های خوشمزه یزدی

یک ظرف شیرینی مخصوص به نام باقلوا
شیرینی‌های سنتی یزد با عطر و طعمی ماندگار، از محبوب‌ترین سوغاتی‌های این شهر در میان گردشگران هستند.

اگر شیرینی‌خور هستید، در سفر به یزد با سرزمین شیرینی‌های خوشمزه آشنا خواهید شد! بخش دوم سوغاتی‌های یزد را شیرینی‌های بی‌نظیر آن تشکیل می‌دهند. آوازه این خوشمزه‌های یزدی در جای جای کشور پیچیده است و گردشگران در هنگام بازگشت یکی دو بسته از این شیرینی‌های خوش طعم را تهیه کرده و با خود به خانه می‌برند. در ادامه بیشتر از این شیرینی‌های یزدی صحبت خواهیم کرد.

کیک یزدی

معروف‌ترین سوغات یزد که به دیگر شهرهای کشور نیز راه پیدا کرده است، کیک یزدی است. در این شهر می‌توانید کیک‌ یزدی‌های اصلی و تازه را امتحان کنید و یک جعبه از آن را به عنوان سوغاتی با خود ببرید.

باقلوا

شیرینی باقلوا به شکل لوله ای و تزیین شده با پودر پسته
باقلوا شیرینی لایه‌ای است که در یزد با دستور پخت مخصوص تهیه می‌شود.

باقلوا و چای از بهترین عصرانه‌های جهان هستند که طرفداران بسیاری دارند. این خوراکی خوش طعم که از قدیمی‌ترین شیرینی‌های کشور است، در اغلب شهرها پخته می‌شود. اما باقلوای یزدی با دستور پختی ویژه و اندازه‌ای دقیق، لذت فراوانی را به شما هدیه می‌دهد!

قطاب

ظرف پر از شیرینی قطاب تزین شده با غنچه گل سرخ و خلال پسته
قطاب یکی از معروف‌ترین و لذیذترین شیرینی‌های سنتی یزد است.

قطاب یکی دیگر از شیرینی‌های مخصوص و منحصربه‌فرد یزدی است که از دو لایه تشکیل می‌شود. در لایه داخلی آن هل، شکر و پودر بادام می‌ریزند و لایه بیرونی را با آرد گندم تهیه می‌کنند. در آخر نیز در پودر قند می‌غلتانند و این شیرینی گرد و خوشمزه را آماده‌ی سرو می‌کنند.

پشمک

دو ظرف مسی پر از پشمک بر روی ترمه
پشمک شیرینی نرم و رشته‌ای است که بیشتر در یزد تولید می‌شود و محبوبیت زیادی دارد.

پشمک در اصل برای شهر یزد است و در میان کودکان طرفداران فراوانی دارد. در سفر به این شهر برای کوچولوهای‌تان پشمک‌ بخرید تا خاطره سفر به یزد برای همیشه در خاطرشان ثبت شود.

نُقل یزدی

مقداری نقل با طعم گل محمدی
نقل یزدی شیرینی‌های کوچک مغزدار با طعم‌هایی مثل گل محمدی، زعفران و بهارنارنج است.

نقل‌های یزدی با مغز بادام، گردو و انواع خشکبار تهیه می‌شوند و بافتی نرم دارند. این نقل‌ها بسیار خوش‌طعم هستند و نوع گردویی آن طرفداران زیادی دارد. نقل‌های یزدی با عطر بهار نارنج، گل محمدی، وانیل، زعفران و… به فروش می‌رسند و در کنار چای و دمنوش عالی می‌شوند!

شیرینی حاجی بادام

مقدری شیرینی حاجی بادام داخل یک سینی
حاجی بادام شیرینی خوشمزه یزدی است که از ترکیب بادام، آرد و هل تهیه می‌شود

شیرینی حاجی بادام یا حاج بادومی یکی دیگر از شیرینی‌های سنتی یزد است که با ترکیب بادام، آرد، پودر پسته و هل تهیه می‌شود. حاج بادومی‌ها نیز در سطح شهر و بازار سنتی یزد به وفور یافت می‌شوند.

انواع لوز یزدی

لوز، شیرینی به شکل لوزی با طعم و رنگ هامختلف سبز، زرد، کرم و بنفش چیده شده در سینی
لوز شیرینی لوزی‌شکل است که در طعم‌های مختلف مثل بادامی، پسته‌ای و نارگیلی تهیه می‌شود.

لوز، شیرینی به شکل لوزی است که در طعم‌های مختلفی تهیه می‌شود. این شیرینی سنتی یزدی را می‌توان در انواع مختلفی شامل لوز بادامی، لوز بیدمشک، لوز نارگیل و لوز پسته تهیه کرد. اگر در سفر به یزد لوزهای سنتی را امتحان کنید، مشتری دائمی آن‌ها خواهید شد!

نان برنجی

نان برنجی درون ظرف و یک لیوان دمنوش کنار آن
نان برنجی شیرینی‌ای است که از آرد برنج، آرد گندم، گلاب و هل درست می‌شود.

نان برنجی از سوغاتی‌های معروف یزد، کرمانشاه و قزوین است. این شیرینی خوشمزه و معروف از ترکیب آرد برنج، آرد گندم، تخم‌مرغ، هل و گلاب تهیه می‌شود و در انواع ساده و زعفرانی به فروش می‌رسد.

شیرینی پنجره‌ای

شیرینی پنجره‌ای یا خاتون پنجره‌ای یکی از کهن‌ترین شیرینی‌های ایران و یزد است که در سالیان دور، زنان محلی آن را در خانه تهیه می‌کردند. اما امروزه می‌توانید این شیرینی خوشمزه را که از آرد گندم، گلاب، نشاسته و تخم‌مرغ تهیه می‌شود، از شیرینی‌فروشی‌های سنتی در سطح شهر خریداری کنید.

سوهان آردی و خانی

سوهان را به نام قم زده‌اند اما یزد نیز سوهان مخصوص به خود را دارد! این شهر دارای دو نوع سوهان آردی و سوهان خانی است که بسیار خوشمزه و مقوی هستند. حال که سوغات و صنایع دستی یزد را مرور کردیم، در بخش آخر به معرفی بازار و محل خرید این محصولات می‌پردازیم.

سوغات و صنایع دستی یزد را از کجا بخریم؟

بازار خان یزد
بازارهای سنتی و شیرینی‌فروشی‌های قدیمی یزد بهترین مکان برای خرید سوغات اصیل و صنایع دستی این شهر هستند.

در هر گوشه و کنار یزد مغازه‌ها و مراکز خرید سنتی و مدرنی را خواهید دید که انواع سوغاتی‌های این شهر را به مشتریان عرضه می‌کنند. در مجموعه بازار قدیمی شهر یزد بهترین صنایع دستی این شهر را پیدا خواهید کرد. قطاب و باقلوای اصیل یزدی را نیز از فروشگاه حاج خلیفه رهبر واقع در میدان امیر چخماق خریداری کنید. این شهر تاریخی و زیبا، پر از شیرینی‌سراهای با کیفیت است که از جمله آن‌ها می‌توان به شیرینی بهشت یزد در میدان فرهنگ، شیرینی‌سرای سنتی یزد در بلوار جمهوری و عروس کویر در ابتدای بلوار علامه جعفری اشاره کرد. از مرکز خرید ترمه حسینی واقع در خیابان امام خمینی و مغازه ترمه شایسته واقع در میدان آزادی نیز می‌توانید ترمه مرغوب یزدی را تهیه کنید.

سخن آخر

یزد فقط شهر بادگیرها و کوچه‌های خشتی نیست؛ شهری است که در هر گوشه آن می‌توان ردپایی از هنر، ذوق و فرهنگ چندصدساله مردم کویر را پیدا کرد. از شیرینی‌های خوش‌عطر و طعم گرفته تا ترمه‌های چشم‌نواز، زیلوهای اصیل و صنایع دستی ظریف، هر سوغات یزد بخشی از هویت این شهر تاریخی را با خود همراه دارد. خرید سوغات از یزد در واقع بردن تکه‌ای از خاطرات سفر به خانه است؛ یادگاری‌هایی که حتی مدت‌ها پس از پایان سفر، عطر و حال‌وهوای کوچه‌های قدیمی این شهر را برایتان زنده نگه می‌دارند.

اگر قصد سفر به یزد را دارید، پیشنهاد می‌کنیم پیش از حرکت، اقامتگاه خود را نیز رزرو کنید تا با خیال آسوده راهی این شهر شگفت‌انگیز شوید. برای رزرو اقامتگاه در یزد هم می‌توانید به سایت اتاقک مراجعه کنید. در اتاقک می‌توانید از میان انواع خانه‌های سنتی، اقامتگاه‌های بوم‌گردی، هتل‌ها و سوئیت‌های متنوع، گزینه مناسب سفر خود را انتخاب کنید و تجربه‌ای دلنشین از اقامت در قلب معماری و فرهنگ یزد داشته باشید. اتاقک با تنوع بالای اقامتگاه‌ها در شهرهای مختلف ایران، انتخاب محل اقامت را به یکی از ساده‌ترین بخش‌های برنامه‌ریزی سفر تبدیل کرده است. سفر خوشی داشته باشید.

سوالات متداول درباره سوغات و صنایع دستی یزد

در سفر به یزد چه سوغاتی‌هایی را نباید از دست بدهیم؟

اگر به یزد سفر می‌کنید، حتماً ترمه، فرش دستباف، زیلو، سفال و سرامیک را در فهرست خرید خود قرار دهید. در میان سوغات خوراکی نیز قطاب، باقلوا، پشمک، حاجی بادام و لوز یزدی از محبوب‌ترین و معروف‌ترین یادگاری‌های این شهر هستند.

بهترین صنایع دستی یزد برای هدیه دادن کدام‌اند؟

فرش دستباف، ترمه، زیلو، دارایی‌بافی، گیوه، سفال و سرامیک، کاشی‌کاری و پارچه‌های زری از مهم‌ترین صنایع دستی یزد هستند.

معروف‌ترین شیرینی‌های یزد کدام‌اند؟

قطاب، باقلوا، کیک یزدی، پشمک، حاجی بادام، لوز یزدی و شیرینی پنجره‌ای از معروف‌ترین شیرینی‌های سنتی یزد به شمار می‌روند که در بیشتر شیرینی‌فروشی‌های قدیمی شهر یافت می‌شوند.

برای خرید صنایع دستی یزد به کدام بازارها و مراکز خرید برویم؟

بازار قدیمی شهر یزد از بهترین مکان‌ها برای خرید صنایع دستی این شهر هستند. همچنین برای خرید ترمه می‌توانید به فروشگاه‌های تخصصی ترمه در سطح شهر مراجعه کنید. در این بازارها انواع فرش دستباف، ترمه، زیلو، سفال و دیگر صنایع دستی یزد عرضه می‌شوند.

مطالب مشابه

یک دیدگاه

  1. سلام.
    ممنووووون نازنین جون. مطالبت خیلی خوب و مفید بود.
    مرسییی 😍

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کسب‌وکارت رو در وبلاگ اتاقک معرفی کن

اگر صاحب اقامتگاه، کسب‌وکار محلی یا صاحب رستوران و … هستید، می‌تونید از طریق وبلاگ اتاقک با هزاران کاربر هدفمند در ارتباط باشید. فقط فرم زیر رو پر کن تا همکاران ما باهات تماس بگیرن.