امامزاده یحیی تهران در محله تاریخی عودلاجان و منطقه ۱۲ تهران قرار دارد و قدمت بنای بقعه به قرن هفتم هجری می‌رسد. این آرامگاه با گنبد کاشی‌کاری‌شده، صندوق منبت‌کاری قدیمی و چنار کهنسال کنار صحن، یکی از جاذبه‌های مذهبی و تاریخی تهران قدیم است. در این راهنما با تاریخچه بقعه، آدرس و مسیرهای دسترسی، ساعت بازدید و دیدنی‌های اطراف آن آشنا می‌شوید تا بازدیدتان را بهتر برنامه‌ریزی کنید.
امامزاده یحیی کیست؟
امامزاده یحیی با نام کامل ابوالقاسم عزالدین یحیی از سادات دوره سلجوقی بود. نسب او در روایت رایج با ۱۵ واسطه به امام سجاد (علیه‌السلام) می‌رسد. منابع او را نقیب طالبیان، یعنی سرپرست سادات علوی در ری و قم معرفی می‌کنند.
او در سال ۵۹۲ هجری قمری در ری کشته شد. بنا بر «تجارب‌السلف»، پس از مرگ ابن‌القصاب، وزیر خلیفه عباسی، علاءالدین تکش خوارزمشاه به ری آمد و عزالدین یحیی را به اتهام موافقت با لشکر بغداد دستگیر و اعدام کرد. ابن‌اسفندیار در تاریخ طبرستان، دفن او را در قم نوشته است. بنابراین نمی‌توان محل دفن او را در تهران، به‌صورت قطعی تأیید کرد.
آدرس امامزاده یحیی
تهران، ری، نعیمی سپهر، امامزاده یحیی، بین طهماسبی و کرلو (محله‌ی امام زاده یحیی)
امامزاده یحیی فرزند کیست؟
نسب امامزاده یحیی در منابع مختلف یکسان نیست. روایتی رایج، او را با ۱۵ واسطه از نوادگان امام سجاد (علیه‌السلام) می‌داند و برخی او را فرزند همان امام می‌شمارند. روایت دیگر، او را فرزند امام حسن مجتبی (علیه‌السلام) معرفی می‌کند. روی صندوق قبر، نام «یحیی بن زید» آمده است. پژوهشگران این نام را با «یحیی بن زید» شهید ۱۲۵ هجری قمری یکی نمی‌دانند. «شریف رضی» به‌عنوان منبع نسب معرفی شده است، اما او در سال ۴۰۶ قمری درگذشته و منظور احتمالاً محمد شریف رازی است.
امامزاده یحیی تهران کجاست و چطور به آن برویم؟
اگر سوال شما این است که امامزاده یحیی در تهران کجاست، باید گفت این بقعه در منطقه ۱۲ تهران، در محله عودلاجان قرار دارد. موقعیت کلی بقعه، حدفاصل خیابان‌های ری (شرق)، سیروس یا مصطفی خمینی (غرب)، امیرکبیر (شمال) و ۱۵ خرداد (جنوب) است.
دسترسی به این امامزاده با وسایل حمل‌ونقل عمومی و شخصی امکان‌پذیر است که در ذیل به بررسی آن می‌پردازیم. البته اگر قصد بازدید از این بنای مذهبی تاریخی را دارید، بهتر است برای دریافت اطلاعات رسمی بقعه و وضعیت زیارت، به سازمان اوقاف و امور خیریه مراجعه کنید.
زمان بازدید از بقعه امامزاده یحیی
ساعت بازدید این بقعه، از نماز صبح تا نماز مغرب و عشا ادامه دارد.
دسترسی با مترو و حمل‌ونقل عمومی
نزدیک‌ترین ایستگاه‌ها، ۱۵ خرداد روی خط ۱ و دیگری بهارستان روی خط ۲ مترو هستند. مسیر پیاده از ۱۵ خرداد تا بقعه، حدود ۱٫۴ کیلومتر و حدود ۱۸ دقیقه است. مسیر پیاده از بهارستان نیز حدود ۱٫۲۵ کیلومتر و حدود ۱۶ دقیقه پیاده‌روی است. برای کوتاه‌تر کردن مسیر، می‌توانید با تاکسی یا اتوبوس به چهارراه سیروس بروید و از آنجا تا بقعه حدود ۳۵۰ متر پیاده‌روی کنید.
دسترسی با وسیله نقلیه شخصی
امامزاده یحیی در محدوده طرح ترافیک واقع شده است. این طرح شنبه تا چهارشنبه از ۶:۳۰ تا ۱۸:۰۰ اجرا می‌شود؛ اما پنجشنبه‌ها از ۶:۳۰ تا ۱۳:۰۰ فعال است و جمعه‌ها و تعطیلات رسمی، طرحی وجود ندارد.
پیشنهادی برای بازدید آسان‌تر
بقعه در محدوده طرح ترافیک و در کوچه‌های تنگ قرار دارد. اگر خودرو دارید، در خیابان‌های امیرکبیر، ری یا ۱۵ خرداد پارک کنید و بقیه مسیر را پیاده بروید.
تاریخچه بنای امامزاده یحیی
قدمت بقعه به قرن هفتم هجری و دوره مغول بازمی‌گردد. بنای اولیه به‌شکل برجی خشتی و هشت‌ضلعی با گنبدی آجری، دوازده‌ضلعی و هرمی ساخته شد. بر اساس دو کتیبه کوچک که روی در قدیمی نصب شده، بانی بقعه «قرابشاره» و معمار آن «دیو حسن» بوده‌اند. در دوره قاجار، تزئینات کاشی‌کاری هفت‌رنگ به بنا اضافه شد. بقعه در سال ۱۳۱۸ تخریب شد و حدود دو سال بعد، در سال ۱۳۲۰، با حفظ سبک معماری پیشین بازسازی شد. تا حدود سال ۱۳۳۰ نیز بخش‌هایی مانند ایوان، کفش‌کن، موزه و کتابخانه به مجموعه افزوده شد. ضریح بقعه هم در سال ۱۳۵۸ بازسازی شد.
بنای قدیمی بقعه در ۱۵ آذر ۱۳۱۴ با شماره ۲۴۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. بنای فعلی نیز پس از تخریب بنای پیشین ساخته شد، در ۲۵ مهر ۱۳۸۳ با شماره ۱۱۱۹۶ ثبت ملی شد. روی مرقد این بقعه صندوقی منبت‌کاری‌شده و عتیقه قرار دارد که ساخت آن به استاد حسین و استاد محمد لواسانی نسبت داده می‌شود. این صندوق به دستور ملک‌شاه غازی در سال ۸۹۵ هجری قمری ساخته شد و از قدیمی‌ترین کتیبه‌های تاریخ‌دار باقی‌مانده از تهران قدیم به‌شمار می‌رود.
۸۹۵ هجری قمری یا ۸۹۸؟
تاریخ ۸۹۵ بر اساس خوانش مصطفوی در کتاب آثار تاریخی طهران ذکر شده و تاریخ ۸۹۸ که در برخی منابع آمده، حاصل بدخوانی کتیبه دانسته شده است.
معماری و فضای داخلی بقعه
مجموعه بقعه حدود ۱۵۰۰ متر مربع مساحت دارد و صحن، مسجد، ایوان، رواق، ضریح، حرم آیینه‌کاری، سرداب، گنبد و سقاخانه را در بر می‌گیرد. هر بخش در دوره‌ای جداگانه به بنا اضافه شده است.
ضریح در اتاقی ۵۰ متر مربعی قرار دارد که چند ستون و درگاه‌های کاشی‌کاری‌شده در دو قسمت بالا و پایین دارد. گنبد کاشی بقعه، مخروطی و هشت‌ضلعی است و حرم با آیینه‌کاری تزئین شده است. این بقعه آرامگاه دو نفر است: ابوالقاسم عزالدین یحیی و امامزاده محمد.
سرداب هشت‌ضلعی زیر حرم فعلاً برای بازدید عمومی بسته است و سقاخانه صحن به دوره قاجار نسبت داده می‌شود. بنا نیز دارای ورودی جداگانه برای زنان و مردان و صحن مخصوص بانوان در کنار چنار تاریخی قرار گرفته است. در مسجد کوچک کنار بقعه هم مقبره بهاءالملک همدانی قرار دارد.
محله امامزاده یحیی تهران
این محله همان عودلاجان قدیم است و از ناصرخسرو تا خیابان ری و از امیرکبیر تا ۱۵ خرداد امتداد دارد. اودلاجان و لارجان نام‌های دیگر این محله هستند و پامنار و ناصرخسرو هم از بخش‌های آن به‌شمار می‌روند. پیشنهاد می‌دهیم درباره تاریخچه کامل محله عودلاجان بخوانید و بیشتر درباره این محله قدیمی پایتخت بدانید.
عودلاجان، زادگاه مسعود کیمیایی
مسعود کیمیایی، فیلم‌ساز و نویسنده در این محله بزرگ شد و فیلم‌های «قیصر»، «گوزن‌ها» و «ضیافت» در گذرها و کوچه‌های این محله فیلم‌برداری شده‌اند.
جاذبه‌های دیدنی محله امامزاده یحیی
بازدید کامل از جاذبه‌های این محله، حداقل نیم روز زمان می‌برد که در ادامه به معرفی آن‌ها می‌پردازیم.
اقامتگاه‌های تهران
چنار ۹۰۰ ساله
چنار ۹۰۰ ساله در جوار صحن بانوان و مقابل درِ ورودی بقعه قرار دارد. محیط تنه آن، حدود ۷ متر و ارتفاعش ۱۲ تا ۱۵ متر است. در سال ۱۳۳۰ اداره باستان‌شناسی آن را با شماره ۱ در فهرست درختان کهنسال تهران، شناسنامه‌دار کرد. درون تنه قدیمی این چنار، تنه‌ای جوان‌تر رشد کرده و دو تنه با نرده و کابل مهار شده‌اند. اگر درباره قدیمی‌ترین چنار تهران بخوانید، با زیبایی‌های این چنار بیشتر آشنا خواهید شد.
سرنوشت چنارهای قدیمی
از سه چنار قدیمی، تا کنون یکی بریده و دیگری خشک شده است.
سرای کاظمی / موزه تهران قدیم
سرای کاظمی، خانه میرزا سید کاظم تفرشی، مستوفی اصطبل شاهی در دوره ناصرالدین‌شاه قاجار بود که امروزه با نام موزه تهران قدیم شناخته می‌شود. این بنا حدود ۱۸۴ متر با بقعه فاصله دارد و از بخش‌های باقی‌مانده آن، می‌توان به شاه‌نشین، ارسی و دو بادگیر آجری اشاره کرد.
پس از سرقت اشیاء موزه در تیرماه ۱۳۹۹، بازدید عمومی از این مجموعه متوقف شد. بااین‌حال، گزارش‌هایی از امکان بازدید گروهی در روزهای شنبه تا چهارشنبه، از ساعت ۹ تا ۱۷ منتشر شده است؛ اما این اطلاعات هنوز تأیید قطعی نشده‌اند. بنابراین، پیش از مراجعه، درباره شرایط بازدید با مسئولان مجموعه تماس بگیرید. اگر به موزه‌گردی علاقه دارید، می‌توانید فهرست موزه‌های تهران را ببینید و با توجه به موقعیت مکانی و برنامه سفرتان، موزه‌های مناسب را برای بازدید انتخاب کنید.
حمام نواب
حمام نواب، حمامی قجری است که در فاصله ۲۲۰ متری از بقعه و در نزدیکی کوچه هداوند واقع شده است. بام گنبدی حمام، پنجره‌های رنگی دارد و همین ویژگی، نمای جذابی به این بنای تاریخی بخشیده است. در حال حاضر بازدید از حمام، موقتاً تعطیل اعلام شده و در بیشتر روزها، درهای آن به روی عموم بسته است.
لوکیشن انتقام قیصر
سکانس انتقام قیصر از کریم آب‌منگل، در فیلم قیصر در حمام نواب فیلم‌برداری شده است.
مدرسه معمارباشی
مدرسه معمارباشی در میدان باغ پسته‌بک بنا شده و حدود ۱۵۴ متر از بقعه فاصله دارد. حاج ابوالحسن معمارباشی، معمار دربار، در دوره فتحعلی‌شاه این مدرسه را بنا کرد و امروز به‌صورت مسجد و حوزه علمیه فعال است.
در ۱۹ تیر ۱۲۸۵، هنگام بازداشت شیخ محمد واعظ، طلاب مدرسه و مردم بازارچه جلوی سربازان ایستادند. در این گیر و دار، سید عبدالحمید هدف شلیک قرار گرفت و عنوان نخستین شهید مشروطه را به خود اختصاص داد. بنا بر روایت‌های محلی، خون سید عبدالحمید بر سکوی جلوی در مدرسه ریخت و مردم، پیکر او را به داخل مدرسه بردند.
برای ادامه سفر
خانه مدرس
خانه مدرس در بن‌بست مدرس از مسیر کوچه شهید علیرضا جاویدی (میرزا محمود وزیر)، حدود ۴۵۰ متر از بقعه فاصله دارد. این خانه که در عصر ناصری به وزیر مختار فرانسه تعلق داشت، بعدها توسط شهید سید حسن مدرس خریداری شد. مدرس در سال ۱۳۰۷ در همین خانه بازداشت و به تبعید فرستاده شد؛ به‌همین دلیل، این بنا علاوه‌بر ارزش معماری، از نظر تاریخی نیز اهمیت زیادی دارد.
در حال حاضر، این عمارت به‌عنوان خانه‌موزه و دارالقرآن شهید مدرس فعال است. طبق اطلاعات موجود، ساعت بازدید از این بنا، یکشنبه تا جمعه، ۱۰ تا ۱۸ است. بر اساس مصوبه شورای شهر تهران در سال ۱۴۰۵، بهای بازدید از این خانه‌موزه، ۲۰ هزار تومان تعیین شده است؛ اما برای دستیابی به اطلاعات به‌روز، بهتر است پیش از مراجعه با ۰۲۱۳۳۵۰۵۰۰۴ تماس بگیرید.
اگر به معماری و تاریخ خانه‌های قدیمی علاقه دارید، پیشنهاد می‌کنیم نگاهی هم به فهرست خانه‌های تاریخی تهران بیندازید و با دیگر عمارت‌های ارزشمند پایتخت آشنا شوید.
خانه مهرانگیز کامبیز
خانه مهرانگیز کامبیز که با نام خانه فرهنگ امامزاده یحیی هم شناخته می‌شود، در فاصله حدود ۳۰۰ متری از بقعه در کوچه هداوند قرار دارد. طبق اطلاعات موجود، بازدید از این بنا، شنبه تا پنجشنبه از ساعت ۸:۳۰ تا ۱۹:۳۰ بوده و ورودی آن رایگان است.
سریال خاطره‌انگیز پدرسالار
سریال پدرسالار با بازی محمدعلی کشاورز، در خانه مهرانگیز کامبیز فیلم‌برداری شده است.
غذا و خرید در محله امامزاده یحیی
اگر بعد از بازدید از بقعه امامزاده یحیی، به‌دنبال جایی برای غذا خوردن هستید، چند گزینه در این محله و اطراف آن وجود دارد. خانه تاریخی فخرالملوک در کوچه میرزا محمود وزیر، امروزه میزبان سفره‌خانه و رستوران «نون و نمک» شده است و همه روزه از ساعت ۱۲ تا ۲۳ فعالیت می‌کند. کباب‌سرای ملی نیز در گذر امامزاده یحیی، از ساعت ۱۰ تا ۲۳ پذیرای مشتریان است. خوشمزگی کباب‌های این کبابسرا به قدری است که نام این مجموعه در لیست بهترین کباب‌سراهای تهران جای گرفته است.
نزدیکی محله امامزاده یحیی به بازار بزرگ تهران، این فرصت را فراهم می‌کند که پس از گشت‌وگذار در کوچه‌های قدیمی محله، خرید و بازارگردی را هم در برنامه‌تان بگنجانید. کافی است با مطالعه درباره بازار بزرگ تهران، از زمان فعالیت حجره‌ها مطلع شوید و برنامه خود را برای خرید تنظیم کنید.
بهترین زمان بازدید از امامزاده یحیی تهران
برای گشت‌وگذار در محله امامزاده یحیی، بهار و پاییز با هوای معتدل و شرایط مناسب پیاده‌روی، فرصت خوبی برای تماشای کوچه‌های قدیمی و بناهای تاریخی محله فراهم می‌کنند. اگر ترجیح می‌دهید در فضایی خلوت‌تر قدم بزنید، روزهای شنبه تا چهارشنبه را برای بازدید انتخاب کنید.
صحن و حرم امامزاده یحیی معمولاً از حدود ساعت ۸ صبح تا ۲۰ تا ۲۱ باز است؛ البته زمان دقیق تعطیلی ممکن است با توجه به فصل و برنامه‌های مجموعه تغییر کند. بازدید از این بقعه رایگان است و در مناسبت‌های مذهبی، به‌ویژه دهه محرم، احتمال شلوغی بیشتری وجود دارد.
اگر قصد عکاسی از گنبد و نمای بقعه را دارید، ساعات صبح به‌دلیل نور طبیعی مناسب، فرصت بهتری برای ثبت تصاویر فراهم می‌کند. همچنین، اگر از شهر دیگری به تهران سفر می‌کنید و می‌خواهید بازدید از این محله را در برنامه صبحگاهی خود قرار دهید، بهتر است با اجاره اقامتگاه در تهران، محل اقامتتان را متناسب با مسیر گردشگری و زمان‌بندی سفرتان انتخاب کنید.
سخن پایانی
امامزاده یحیی تهران، بخشی از تاریخ زنده محله عودلاجان و تهران قدیم است. قدمت بقعه، صندوق منبت‌کاری‌شده، چنار کهنسال و خانه‌های تاریخی اطراف آن، دلایل خوبی هستند تا بازدید از این محله را در برنامه تهران‌گردی خود قرار دهید. پیشنهاد می‌کنیم برای این گشت‌وگذار، نیم‌روز زمان در نظر بگیرید تا علاوه‌بر زیارت، فرصت قدم زدن در کوچه‌های قدیمی و دیدن جاذبه‌های اطراف را هم داشته باشید. اگر از شهر دیگری به تهران می‌آیید، می‌توانید با اجاره خانه روزانه در تهران، با خیال راحت‌تری برای بازدید از این محله تاریخی و دیگر دیدنی‌های پایتخت برنامه‌ریزی کنید.
امامزاده یحیی کیست و نسبش به ائمه چگونه است؟
امامزاده یحیی همان ابوالقاسم عزالدین یحیی، نقیب طالبیان ری و قم است که در ۵۹۲ هجری قمری به دستور علاءالدین تکش خوارزمشاه در ری کشته شد. روایت رایج، نسبش را با ۱۵ واسطه به امام سجاد (ع) می‌رساند و روایتی دیگر، او را از نوادگان امام حسن مجتبی (ع) می‌داند.
امامزاده یحیی تهران کجاست؟
امامزاده یحیی در منطقه ۱۲ تهران، محله عودلاجان، خیابان ۱۵ خرداد، بعد از خیابان شهید مصطفی خمینی واقع شده است.
نزدیک‌ترین ایستگاه مترو به امامزاده یحیی کدام است؟
ایستگاه ۱۵ خرداد (خط ۱) و ایستگاه بهارستان (خط ۲) نزدیک‌ترین ایستگاه‌ها به این موقعیت هستند.
امامزاده یحیی تهران چه زمانی به ثبت ملی رسید؟
بنای قدیمی بقعه در ۱۵ آذر ۱۳۱۴ با شماره ۲۴۱ و بنای فعلی در ۲۵ مهر ۱۳۸۳ با شماره ۱۱۱۹۶ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. ثبت دوم پس از تخریب و بازسازی بنا در ۱۳۱۸ تا ۱۳۲۰ انجام شد.
در محله امامزاده یحیی چه جاهای دیدنی دیگری هست؟
چنار ۹۰۰ ساله، سرای کاظمی، حمام نواب، مدرسه معمارباشی، خانه مدرس و خانه مهرانگیز کامبیز مهم‌ترین جاذبه‌های محله‌اند.
قدیمی‌ترین خط‌نوشته تهران کجاست و به چه سالی برمی‌گردد؟
صندوق منبت روی مرقد امامزاده یحیی از قدیمی‌ترین خط‌نوشته‌های تاریخ‌دار باقی‌مانده در تهران قدیم است که تاریخ آن، مربوط به ۸۹۵ هجری قمری در دوره ملک‌شاه غازی است.
