غذاهای محلی قشم بخشی از تجربه سفر به این جزیره هستند و بیشتر آن‌ها تحت تأثیر دسترسی به ماهی و میگو، ادویه‌های جنوبی و شیوه آشپزی بومی شکل گرفته‌اند. اگر برای اولین بار به قشم سفر می‌کنید، کلمبا، ماهی برشته، پودینی، هواری چکو میگ، برنج دیشو و نان تموشی از غذاهایی هستند که میتوانید برای آشنایی با طعم‌های محلی امتحان کنید. در کنار غذاهای دریایی، گزینه‌هایی مانند گوبولی و برخی غذاهای گوشتی نیز برای کسانی که ماهی و میگو نمی‌خورند وجود دارد.
اگر می‌خواهید برای سفر به جزیره از نظر زمان، اقامت، هزینه و برنامه‌ریزی آماده باشید، قبل از انتخاب غذاها میتوانید راهنمای سفر به قشم را هم بخوانید.
در قشم چی بخوریم؟
| غذا | ویژگی غذا |
|---|---|
| کلمبا | غلیظ و شبیه حلیم |
| هواری | ادویه‌ای و تند |
| زیبون | برنجی و ماهی |
| پودینی | ادویه‌ای |
| برنج دیشو | شیرین |
| ماهی کبابی | کبابی و ادویه‌ای |
| گوبولی | غذای برنجی |
| پودینی | ماهی ریش‌ریش‌شده با ادویه |
خوشمزه‌ترین و معروفترین غذاهای قشم
غذاهای قشم فقط به غذاهای دریایی محدود نمی‌شوند؛ اما ماهی، میگو، ادویه‌های جنوبی و مواد بومی نقش پررنگی در آشپزی این جزیره دارند. اگر می‌خواهید در سفر به قشم طعم‌های محلی را تجربه کنید، کلمبا، ماهی برشته، پودینی، هواری چکو میگ و برنج دیشو از گزینه‌هایی هستند که میتوانید امتحان کنید.
کلمبا
یکی از خوشمزه‌ترین و مقوی‌ترین غذاهای محلی قشم، غذای کلمبا است که از گندم پرک شده، ماهی و ترکیبی از سبزیجات نظیر گشنیز و شوید خرد شده به دست می‌آید. برای آماده کردن این غذا ابتدا گندم را در آب می‌جوشانند. سپس ماهی را جداگانه با زردچوبه و نمک جوشانده و ماهی را تا زمانی می‌پزند که استخوان‌های آن به راحتی جدا شود.
در مرحله بعد ماهی پخته شده و سبزی خرد شده را به گندم پرک که در حال جوش است اضافه می‌کنند. بعد با روغن حیوانی همه مواد را مخلوط کرده و می‌پزند. در نهایت، بعد از پخت کامل با نان محلی آن را میل می‌کنند.
ماهی کبابی
یکی دیگر از خوشمزه‌ترین غذاهای محلی قشم غذای ماهی کبابی است. اهالی قشم برای آماده کردن ماهی کبابی ابتدا شکم ماهی‌های سنگسر یا سر خو را خالی کرده، شسته و برای طعم‌دار کردن آن از سبزی معطر تازه (نظیر گشنیز و شوید) خرد شده، پیاز و فلفل استفاده می‌کنند.
بعد از این مرحله ماهی را روی ورقه‌های فلزی به دو صورت مختلف روی ذغال یا روی آتش گاز قرار میدهند تا کبابی شود. البته عادت جنوبی‌ها این است که بعد از خوردن ماهی خرما میل کنند. شما هم میتوانید طبق راه و روش آنان عمل کنید.
برای ادامه سفر
پودینی کوسه
همانطور که از نام این غذا نیز مشخص است برای تهیه آن از ماهی یا گوشت کوسه استفاده می‌کنند. اگر به رستوران‌های قشم سری بزنید بدون شک این غذا را در منوی آن‌ها خواهید یافت. اما بیایید راه و روش پخت این غذا را برایتان شرح دهیم تا اگر هوس خوردن آن را کردید بتوانید به راحتی آن را درست کرده و نوش‌جان کنید.
برای تهیه این غذا گوشت ماهی یا کوسه را با نمک، زردچوبه و پیاز می‌جوشانند. سپس آن را با سیر، پیاز، سبزیجات مختلف از قبیل گشنیز و شوید خرد شده در روغن سرخ می‌کنند. بعد از انجام این مراحل مقداری رب گوجه‌فرنگی و لیموی عمانی به آن اضافه کرده و به آن اجازه میدهند تا کاملا پخته شود.
اقامتگاه‌های قشم
مهیاوه
یکی دیگر از غذاهای خوشمزه و سنتی مردمان جزیره قشم مهیاوه است. مردمان قشم این غذا را به عنوان پیش غذای تند با نان محلی میل می‌کنند. برای تهیه کردن آن ابتدا ماهی کوچک مانند ساردین را تمیز کرده و پس از شستن زیر آفتاب خشک می‌کنند. سپس ماهی خشک شده را له کرده و برای طعم‌دار کردن آن از ادویه‌های مخصوص رازیانه، زردچوبه، فلفل و گشنیز استفاده می‌کنند.
در آخر نیز با نمک و آب آن را مخلوط کرده و به مدت ۲۰ تا ۳۰ روز آن را در معرض نور خورشید قرار میدهند. این غذا نه تنها در بین مردمان قشم بلکه در شهرهای دیگر همانند جهرم و لار سرو می‌شود. جالب است بدانید که مهیاوه با نام‌های دیگری از قبیل مهوه یا مهیابه نیز شناخته می‌شود.
نان توموشی
دیگر پختن نان در خانه‌های مردم قشم مثل گذشته چندان رواج ندارد. شما میتوانید انواع نان‌های مختلف از جمله نان توموشی را در رستوران‌ها و نانوایی‌‌های جزیره پیدا کنید. توموشی یک نان معمولی و نازک محلی است که میتوان آن را با یک فنجان چای برای صبحانه یا عصرانه میل کرد.
برای درست کردن این نان علاوه بر پنیر و تخم‌مرغ از ادویه مخصوص که از خاک سرخ جزیره تهیه می‌شود، استفاده می‌کنند. به علاوه، اغلب این نان را با مهیاوه به عنوان میان وعده کامل سرو می‌کنند.
زیبون
زیبون را میتوان جزء اصیل‌ترین و خوشمزه‌ترین غذاهای محلی قشم محسوب کرد که اکثرا با ذائقه و سلیقه مردم سازگاری دارد. این غذای خوشمزه به صورت ته‌چین درست می‌شود. گفتنی است که به علت اینکه زیبون به صورت ته دیگ پخته می‌شود، ابتدا نان را کف قابلمه قرار میدهند. سپس ماهی و سیب زمینی خلالی درشت و سرخ شده، پیاز سرخ شده و ادویه را با یکدیگر مخلوط می‌کنند. در نهایت آن را روی نان ریخته و سپس اجازه میدهند برنج به طور کامل دم بکشد.
البته روش دیگری نیز برای پخت این غذا وجود دارد. فقط و فقط تفاوت آن این است که ماهی را ابتدا کف قابلمه قرار داده و سپس بقیه مواد را به آن اضافه می‌کنند. لازم به ذکر است که غذای زیبون از آن غذاهای خوشمزه و رسمی اهالی قشم است که در میهمانی‌ها و مراسمات عروسی طرفداران پروپا قرصی دارد.
ترفند سفارش غذا در قشم
به‌جای اینکه برای هر نفر یک غذای متفاوت سفارش دهید، ابتدا یک یا دو غذای محلی را برای اشتراک سفارش دهید. این کار به شما اجازه می‌دهد طعم غذاهایی مثل پودینی، کلمبا یا هواری را امتحان کنید، بدون اینکه اگر با ذائقه‌تان سازگار نبود، یک وعده کامل را از دست بدهید.
موفلک
برای تهیه موفلک، ابتدا گندم را تفت میدهند تا رنگ آن تغییر کند (قهوه‌ای شود). سپس گندم‌ها را همانند برنج خیس می‌کنند. بعد از آن ماهی را در آب، زردچوبه و نمک می‌جوشانند تا استخوان‌های آن به طور کامل جدا شود. در همین حین گوشت ماهی را با پیاز سرخ کرده و دوباره با آبی که ماهی را با آن جوشانده بودند اضافه کرده و می‌گذارند تا دوباره به جوش آید. در آخر گندم‌های خیس شده را به مواد قبلی اضافه می‌کنند تا آب اضافی آن تبخیر شده و دم بکشد.
هواری
هواری یکی از پرطرفدارترین غذاهای محلی قشم است. معمولا اهالی قشم برای پخت این غذا از ماهی هور استفاده می‌کنند. با این حال اگر ذائقه شما چندان با ماهی هور سازگاری ندارد میتوانید از ماهی‌های دیگری برای پخت این غذا استفاده کنید. برای تهیه این غذا ابتدا برنج را خیسانده و کنار می‌گذارند. سپس پیاز را با سبزیجات معطر (گشنیز، شوید و شنبلیله) به همراه سیر رنده شده در روغن سرخ می‌کنند.
پس از اینکه مواد ذکر شده سرخ شد، ماهی را به آن اضافه کرده و برای طعم‌دار کردن آن از زردچوبه، فلفل و نمک استفاده می‌کنند. پس از اتمام، برنج را روی این مواد ریخته و می‌گذارند کاملا دم بکشد.
عنکاس
برای تهیه عنکاس ابتدا ماهی را به صورت قطعه‌های مربعی خرد می‌کنند و داخل دیگ با خرما و آب می‌پزند. سپس پیاز خرد شده را تفت میدهند. پس از اینکه پیاز آماده شد ماهی را به آن اضافه می‌کنند. در نهایت برای خوشمزه شدن بیشتر این غذا سیب زمینی را به همراه موادی از قبیل نمک، ادویه، فلفل، رب گوجه‌فرنگی و فلفل سبز را اضافه می‌کنند تا به طور کامل بپزد.
برای ادامه سفر
عنکاس (خشک شده)
عنکاس خشک شده همانطور که از نامش پیداست غذای خشکی است. تهیه این غذا آسان نیست و بسیار پر زحمت است. ابتدا گوشت را تکه تکه می‌کنند و به مدت ده روز جلوی آفتاب می‌گذارند تا خشک شود. بعد از اینکه گوشت‌ها را کباب کرده آن را کمی می‌کوبند تا بافت گوشت از هم باز شود. این غذای خوشمزه و لذیذ را با لیمو یا خارک خرما سرو می‌کنند.
برنج دیشو
یکی از پرطرفدارترین، خوشمزه‌ترین و راحت‌ترین غذاهای محلی قشم برنج دیشو است. افرادی که به طعم شیرین تمایل دارند پیشنهاد می‌کنیم حتما طعم این غذا را امتحان کنند. این غذا با شیره خرما تهیه می‌شود. ابتدا برنج را خیسانده و کنار می‌گذارند. سپس مقداری شیره خرما را با آب مخلوط کرده و روی اجاق قرار میدهند تا به جوش آید.
هنگامی که شیره خرما به جوش آمد برنج را اضافه کرده و می‌گذارند آب آن تبخیر شده و دم بکشد. به علاوه، گفتنی است که این پلو را همراه با ماهی سرخ شده میل می‌کنند.
هواری چگو میگ (پلو بچه میگو)
هواری چکو میگ که با نام لارو خشک شده نیز شناخته می‌شود یکی از خوشمزه‌ترین غذاهای محلی قشم است. همانطور که از نام آن نیز مشخص است میگو اصلی‌ترین عضو این غذا به شمار می‌رود. این نوع میگو را در جنگل حرا و در فصل تخم‌ریزی صید می‌کنند. برای تهیه این غذا ابتدا میگو خشک شده را در آب می‌ریزند و سپس پوست آن را جدا می‌کنند.
پس از تفت دادن پیاز، میگو را به آن اضافه می‌کنند. زمانی که میگو سرخ شد به آن زردچوبه و آب اضافه می‌کنند. پس از آن نیاز است عدس آب پز شده و ۲ استکان آب داغ به غذا اضافه شود. در نهایت زمانی که آب به جوش آمد، برنج خیس شده را به آن اضافه کرده و اجازه میدهند دم بکشد.
قلیه ماهی
قلیه ماهی یک خورش جنوبی است که با ماهی، سبزی‌های معطر، سیر، پیاز و تمر هندی تهیه می‌شود. طعم آن معمولاً متمایل به ترش و ادویه‌ای است و همراه برنج سرو می‌شود.
اگر قبلاً قلیه ماهی را در شهرهای دیگر امتحان کرده‌اید، ممکن است نسخه‌ای که در قشم یا دیگر مناطق جنوب می‌خورید از نظر نوع ماهی و ترکیب ادویه تفاوت‌هایی داشته باشد.
کاتوغ
کاتوغ یک نوع خورشت خوشمزه و لذیذ جنوب است که در قشم به فراوانی تهیه می‌شود. کاتوغ با ماهی شور تهیه می‌شود. برای تهیه این غذا ابتدا نمک اضافی ماهی را می‌گیرند، بعد از آن ادویه، سبزی معطر، گوجه و پیاز را به آب اضافه می‌کنند و می‌گذارند به طور کامل پخته شود و جا بیفتد. برای مزه‌دار کردن آن نیز از تمر هندی استفاده می‌کنند.
غذاهای سنتی قشم برای کسانی که غذای دریایی نمی‌خورند
اگر ماهی و میگو دوست ندارید، لازم نیست غذاهای محلی قشم را از برنامه شکم‌گردی خود حذف کنید.
گوبولی
گوبولی یک غذای برنجی است که در برخی نسخه‌ها با گوشت یا مرغ، نخود و مواد همراه تهیه می‌شود و می‌تواند یکی از گزینههای غیر دریایی در سفر به قشم باشد. گوبولی گوشت قشم را میتوانید در بعضی غذاخوری‌ها و رستوران‌هایی که غذاهای محلی ارائه می‌کنند پیدا کنید؛ با این حال ترکیبات دقیق غذا را بهتر است هنگام سفارش از رستوران بپرسید.
غذاهای محلی قشم را کجا بخوریم؟
برای تجربه غذای بومی، فقط رستوران‌های بزرگ شهر قشم را در نظر نگیرید. بعضی اقامتگاه‌های بومگردی و مراکز عرضه غذای محلی نیز غذاهای سنتی جزیره را ارائه می‌کنند. ژئوپارک جهانی قشم نیز در معرفی مراکز محلی خود به عرضه غذاهای بومی و دریایی در اقامتگاه‌ها و مراکز غذایی جزیره اشاره کرده است.
اگر می‌خواهید قبل از غذاخوری، برنامه گشت‌وگذار خود را بچینید، پیشنهاد می‌کنیم راهنمای جاهای دیدنی قشم و همچنین تفریحات و مراکز تفریحی قشم را هم ببینید.
اقامت در قشم؛ اقامتگاه مناسب را قبل از سفر رزرو کنید
بعد از برنامه‌ریزی برای غذا و گشت‌وگذار، انتخاب محل اقامت یکی از مهم‌ترین بخش‌های سفر به قشم است. در اتاقک میتوانید انواع اقامتگاه‌های قشم را بررسی کنید و با توجه به موقعیت، امکانات، ظرفیت و بودجه، گزینه مناسب سفرتان را انتخاب کنید.
اگر قصد دارید در کنار قشم از جزیره هرمز هم دیدن کنید، میتوانید گزینههای اقامتگاه‌های هرمزگان را نیز بررسی کنید و محل اقامتتان را متناسب با برنامه سفر انتخاب کنید.
سخن آخر
غذاهای محلی قشم بیشتر بر پایه ماهی، میگو، ادویه‌های جنوبی، نان‌های محلی و مواد غذایی بومی شکل گرفته‌اند. کلمبا، ماهی برشته، پودینی، هواری چکو میگ، برنج دیشو و نان تموشی از گزینه‌هایی هستند که میتوانید برای آشنایی با طعم‌های محلی جزیره امتحان کنید. اگر غذای دریایی دوست ندارید، انتخاب‌های غیر دریایی نیز وجود دارد و لازم نیست تمام تجربه غذایی سفر شما به ماهی و میگو محدود شود.
سوالات متداول
معروفترین غذای قشم چیست؟
از غذاهای شناختهشده قشم میتوان به کلمبا، ماهی برشته، پودینی، هواری چکو میگ، برنج دیشو و نان تموشی اشاره کرد.
قشم چی بخوریم؟
اگر برای اولین بار به قشم میروید، میتوانید کلمبا، ماهی برشته، پودینی، هواری چکو میگ و برنج دیشو را امتحان کنید. نان تموشی نیز یکی از گزینههای محلی برای صبحانه یا میانوعده است.
کلمبا غذای کجاست؟
کلمبا یکی از غذاهای سنتی جنوب ایران است که در قشم و دیگر مناطق هرمزگان تهیه می‌شود و با گندم، ماهی و سبزی‌های معطر درست می‌شود.
برنج دیشو غذای محلی کجاست؟
برنج دیشو یکی از غذاهای سنتی هرمزگان است که در قشم نیز تهیه می‌شود و با شیره خرما طعم متفاوتی پیدا می‌کند.
آیا در قشم غذای غیر دریایی هم پیدا می‌شود؟
بله. علاوه بر غذاهای دریایی، در قشم غذاهای بر پایه گوشت، مرغ و غذاهای ایرانی نیز پیدا می‌شود. گوبولی نیز می‌تواند یکی از گزینههای غیر دریایی برای مسافران باشد.
